به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی مرآت حضور دانشجویان بین‌المللی در دانشگاه‌های استان سمنان دیگر یک موضوع صرفاً دانشگاهی نیست؛ موضوعی که با توجه به اعلام حضور حدود ۶ هزار دانشجوی بین‌المللی در دانشگاه‌های استان، اکنون ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قابل توجهی پیدا کرده است. فرماندار سمنان این جمعیت را ظرفیتی برای توسعه تعاملات اقتصادی، گردشگری، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های بین‌المللی دانسته است.

در میان این جمعیت، دانشجویانی از کشورهای مختلف از جمله عراق نیز در دانشگاه‌های سمنان تحصیل می‌کنند؛ موضوعی که از یک سو می‌تواند به تقویت ارتباطات علمی و فرهنگی ایران با کشورهای همسایه کمک کند و از سوی دیگر، در صورت نبود برنامه‌ریزی مناسب، زمینه‌ساز برخی سوءتفاهم‌ها و چالش‌های اجتماعی شود.

مسئله اصلی اما نه ملیت دانشجویان و نه اصل حضور آنان، بلکه نحوه مدیریت این جمعیت و میزان آمادگی فرهنگی و اجتماعی سمنان برای پذیرش آن است.

ابراهیم ذاکری، کارشناس فرهنگی و اجتماعی در گفت‌وگو با مرآت با تأکید بر اینکه حضور دانشجویان خارجی را نباید صرفاً تهدید یا فرصت دانست، اظهار کرد: مسئله اصلی، مدیریت فرهنگی و اجتماعی افزایش حضور اتباع خارجی در شهر است.

وی با اشاره به آثار مثبت این حضور گفت: دانشجویان خارجی می‌توانند در رونق فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با مسکن، خدمات، حمل‌ونقل و کسب‌وکارها مؤثر باشند و در کنار آن، زمینه شکل‌گیری ارتباطات علمی و فرهنگی میان ایران و کشورهای مبدأ را فراهم کنند.

ذاکری در عین حال هشدار داد که افزایش جمعیت خارجی بدون برنامه فرهنگی مشخص می‌تواند فاصله‌های فرهنگی را افزایش دهد و موجب شکل‌گیری گروه‌های اجتماعی جدا از جامعه میزبان شود.

این کارشناس فرهنگی و اجتماعی افزود: تفاوت‌هایی در زمینه پوشش، نحوه معاشرت، استفاده از فضاهای عمومی، برگزاری مراسم، روابط خانوادگی و حتی زبان وجود دارد که لزوماً به معنای تعارض نیست، اما اگر شناخت متقابل و آموزش فرهنگی وجود نداشته باشد، می‌تواند به سوءتفاهم منجر شود.

وی تأکید کرد: سمنان برای ادامه روند جذب دانشجویان خارجی به یک پیوست فرهنگی مشخص و اجرایی نیاز دارد؛ پیوستی که تنها در سطح دانشگاه‌ها باقی نماند و مسئولیت دستگاه‌های فرهنگی، اجتماعی و اجرایی شهر را نیز مشخص کند.

ذاکری گفت: این پیوست باید موضوعاتی مانند آشنایی دانشجویان خارجی با قوانین و هنجارهای اجتماعی ایران، مسئولیت دانشگاه‌ها، تقویت ارتباط میان دانشجویان ایرانی و خارجی، جلوگیری از شکل‌گیری اجتماعات بسته، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری سمنان و همچنین سازوکار مدیریت اختلافات فرهنگی را دربر بگیرد.

وی با بیان اینکه تعامل موجود تا حد زیادی دانشگاه‌محور است، افزود: لازم است دانشجویان خارجی با تاریخ، فرهنگ و ظرفیت‌های سمنان آشنا شوند و در مقابل، جامعه میزبان نیز شناخت بیشتری از فرهنگ و پیشینه کشورهای مبدأ دانشجویان پیدا کند.

این کارشناس فرهنگی و اجتماعی معتقد است دانشجویان خارجی در صورت برنامه‌ریزی صحیح حتی می‌توانند به سفیران فرهنگی سمنان در کشورهای خود تبدیل شوند.

عدد ۶ هزار دانشجوی بین‌المللی به‌خودی‌خود نه یک بحران است و نه الزاماً یک موفقیت؛ این عدد زمانی معنا پیدا می‌کند که مشخص شود زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی استان تا چه اندازه با این جمعیت متناسب شده است.

سؤال جدی اینجاست که آیا همزمان با افزایش جذب دانشجوی خارجی، برای مسکن، خوابگاه، حمل‌ونقل، خدمات شهری، ارتباطات اجتماعی و برنامه‌های فرهنگی نیز ظرفیت‌سنجی دقیقی انجام شده است یا خیر؟

نباید از نگرانی‌های احتمالی سخن گفت و بدون داده، آنها را به واقعیت قطعی تبدیل کرد؛ اما به همان اندازه نیز نمی‌توان از کنار پیامدهای احتمالی افزایش سریع جمعیت خارجی بدون مطالعه عبور کرد.

سمنان شهری با ساختار اجتماعی و فرهنگی مشخص است. ورود هزاران دانشجوی خارجی به چنین شهری، طبیعتاً نیازمند سازوکارهایی برای شکل‌گیری ارتباط میان جامعه میزبان و میهمان است. اگر این ارتباط شکل نگیرد، احتمال دارد دانشجویان خارجی بیشتر در شبکه‌های اجتماعی و فرهنگی هم‌ملیت خود باقی بمانند و ارتباط آنها با جامعه محلی محدود شود.

از سوی دیگر، دانشگاه‌ها نباید صرفاً از زاویه درآمد، جذب دانشجو و توسعه ارتباطات بین‌المللی به موضوع نگاه کنند. جذب بیشتر، مسئولیت بیشتر هم به دنبال دارد.

حتی اگر حضور دانشجویان خارجی برای اقتصاد و اعتبار علمی استان فرصت باشد، تبدیل این فرصت به دستاورد پایدار نیازمند سیاست‌گذاری است. نمی‌توان انتظار داشت که خودِ دانشجوی خارجی، بدون برنامه مشخص، با تمام ظرافت‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه میزبان آشنا شود.

از این منظر، مطالبه اصلی باید شفاف باشد: قبل از افزایش بیشتر جمعیت دانشجویان خارجی، باید ظرفیت استان و الزامات فرهنگی این حضور مشخص شود.

دستگاه‌های مسئول همچنین باید آمار دقیق و تفکیک‌شده‌ای از ملیت دانشجویان، محل اسکان، ظرفیت خوابگاهی و برنامه‌های فرهنگی مرتبط ارائه کنند. عدد ۶ هزار نفر زمانی برای سیاست‌گذاری مفید است که بدانیم این جمعیت دقیقاً کجا، چگونه و با چه میزان ظرفیت خدماتی در استان حضور دارد.

حضور دانشجویان خارجی می‌تواند برای سمنان یک فرصت علمی، اقتصادی و فرهنگی باشد؛ اما فرصت زمانی به نتیجه می‌رسد که مدیریت متناسب با آن وجود داشته باشد.

مسئله اصلی افزایش دانشجویان خارجی نیست؛ مسئله، افزایش جمعیت خارجی بدون افزایش متناسب برنامه فرهنگی و اجتماعی است.

سمنان اگر قرار است در جذب دانشجوی بین‌المللی پیشرو باشد، باید همزمان در مدیریت فرهنگی این حضور نیز پیشرو شود؛ چراکه دانشگاه تنها محل تحصیل نیست و دانشجوی خارجی نیز پس از خروج از کلاس، بخشی از فضای اجتماعی شهر خواهد بود.

اکنون زمان آن است که مسئولان پیش از آنکه افزایش جمعیت دانشجویان خارجی به یک واقعیت بزرگ‌تر تبدیل شود، پیوست فرهنگی و اجتماعی مشخص، اجرایی و قابل ارزیابی برای آن تدوین کنند.

انتهای خبر/