به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی مرآت، سنجد شاهرود تنها یک محصول باغی نیست، بلکه ظرفیتی برای توسعه اقتصاد روستا و ایجاد ارزش افزوده در بخش کشاورزی به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که با توسعه صنایع تبدیلی، بهبود بسته‌بندی و دسترسی به بازارهای جدید می‌تواند سهم بیشتری از درآمد این زنجیره را نصیب باغداران کند.

بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مدیر جهاد کشاورزی شاهرود در شهریور ۱۴۰۵، این شهرستان ۲۰۶ هکتار باغ سنجد دارد که ۱۴۰ هکتار آن بارور و ۶۶ هکتار غیربارور است. پیش‌بینی برداشت محصول نیز حدود ۳۸۰ تن اعلام شده است. همچنین سه کارگاه بسته‌بندی و فرآوری سنجد در شهرستان فعالیت دارند که محصولاتی مانند پودر سنجد و گل سنجد تولید می‌کنند.

این آمار از وجود ظرفیت تولید و فرآوری در شاهرود حکایت دارد؛ با این حال، میزان محصولی که به فرآورده‌های جانبی تبدیل می‌شود و سهم آن از کل تولید شهرستان هنوز مشخص نیست.

درآمد باغدار؛ فراتر از قیمت فروش محصول

محمدرضا حسین‌زرگری، باغدار سنجد در شاهرود، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی مرآت با اشاره به حدود ۱۰ سال فعالیت در این حوزه و کشت سنجد در ۳۵ هکتار از اراضی خود اظهار کرد: برداشت محصول امسال به دلیل تنش‌های آبی ناشی از خاموشی‌های برق، رضایت‌بخش نبوده است.

وی درباره قیمت فروش سنجد در زمان برداشت گفت: هر کیلوگرم سنجد درجه یک حدود ۳۰۰ هزار تومان، درجه دو حدود ۲۰۰ هزار تومان و درجه سه حدود ۱۰۰ هزار تومان به فروش رسیده است.

این باغدار هزینه برداشت، سورتینگ و بسته‌بندی هر کیلوگرم سنجد را حدود ۵۰ هزار تومان اعلام کرد. این هزینه، البته همه مخارج باغداری را شامل نمی‌شود و برای محاسبه سود خالص باید هزینه‌های دیگری مانند نگهداری باغ، نهاده‌ها و آبیاری نیز در نظر گرفته شود.

حسین‌زرگری، بازاریابی و نبود ارتباط کافی با شرکت‌های تأمین‌کننده سنجد برای صنایع دارویی را از چالش‌های فروش این محصول دانست و بر اهمیت توسعه بسته‌بندی و ورود به بازارهای جدید تأکید کرد.

تجربه این باغدار نشان می‌دهد که افزایش تولید به‌تنهایی برای بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان کافی نیست و دسترسی به بازار مطمئن، شناخت تقاضا و کاهش هزینه‌های عرضه نیز در درآمد نهایی آنان نقش دارد.

فرآوری و بازاریابی؛ دو مسیر برای افزایش ارزش محصول

افشین نصیری، کارشناس بازاریابی محصولات کشاورزی، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی مرآت اظهار کرد: افزایش درآمد باغداران الزاماً به افزایش سطح زیر کشت یا تولید بیشتر وابسته نیست، بلکه شیوه فروش محصول، کاهش هزینه‌های پس از برداشت و دسترسی به خریداران مطمئن نیز اهمیت دارد.

وی با اشاره به چالش‌های بازار محصولات کشاورزی افزود: فروش محصول در فصل برداشت، نوسان قیمت، هزینه‌های برداشت، حمل‌ونقل، پاک‌سازی و بسته‌بندی و قدرت محدود چانه‌زنی برخی تولیدکنندگان می‌تواند بر درآمد نهایی باغداران تأثیر بگذارد.

به گفته این کارشناس، فروش گروهی، عقد قراردادهای خرید پیش از برداشت و تقویت ارتباط مستقیم باغداران با خریداران عمده می‌تواند قدرت چانه‌زنی تولیدکنندگان را افزایش دهد و زمینه فروش مطمئن‌تر محصول را فراهم کند.

نصیری توسعه فعالیت واحدهای فرآوری را نیز یکی از راه‌های افزایش ارزش اقتصادی سنجد دانست و تأکید کرد که فرآوری زمانی به درآمدزایی منجر می‌شود که محصول نهایی بازار مشخصی داشته باشد و درآمد حاصل، هزینه‌های تولید، بسته‌بندی، نگهداری و بازاریابی را پوشش دهد.

تولید پودر سنجد و دیگر فرآورده‌های دارای تقاضای واقعی، در کنار عرضه محصول درجه‌بندی‌شده و بسته‌بندی مناسب، می‌تواند تنوع محصولات قابل فروش را افزایش دهد. تحقق این ظرفیت به برنامه‌ریزی برای خرید محصول از باغداران، شناخت بازار مصرف و همکاری میان تولیدکنندگان و واحدهای فرآوری نیاز دارد.

از باغ تا بازار؛ فرصتی برای اشتغال روستایی

ظرفیت اقتصادی سنجد به فروش محصول محدود نیست. توسعه فعالیت‌های مرتبط با برداشت، پاک‌سازی، درجه‌بندی، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و بازاریابی می‌تواند فرصت‌هایی برای اشتغال در مناطق روستایی ایجاد کند. البته میزان این اشتغال‌زایی به سرمایه‌گذاری، ظرفیت فعالیت واحدهای فرآوری و تقاضای بازار وابسته است.

برگزاری جشنواره سنجد در روستای کلاموی بخش بسطام نیز فرصتی برای معرفی محصول و عرضه تولیدات محلی فراهم کرده است. در پنجمین دوره این جشنواره در مهر ۱۴۰۵، بازارچه‌ای با ۲۰ غرفه برای عرضه محصولات محلی برپا شد.

این رویدادها می‌توانند به شناساندن سنجد شاهرود کمک کنند، اما تبدیل این ظرفیت به فروش پایدار، به بازاریابی مستمر، ارتباط با فروشگاه‌ها و عمده‌فروشان و حضور در بازارهای جدید نیاز دارد.

تکمیل زنجیره ارزش؛ گام بعدی برای رونق اقتصاد سنجد

تقویت تشکل‌های فروش گروهی باغداران، فراهم‌کردن زمینه قراردادهای خرید پیش از برداشت، توسعه بسته‌بندی استاندارد، حمایت هدفمند از واحدهای فرآوری فعال و ایجاد ارتباط مستمر میان تولیدکنندگان و بازارهای مصرف، از اقداماتی است که می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی این محصول کمک کند.

همچنین لازم است میزان محصول فرآوری‌شده، ظرفیت واقعی کارگاه‌ها، بازارهای مقصد و فرصت‌های شغلی ایجادشده به‌صورت دقیق مشخص شود تا امکان ارزیابی نتایج برنامه‌ها فراهم باشد. در این مسیر، معیار موفقیت نباید فقط افزایش تولید یا تعداد واحدهای فرآوری باشد، بلکه میزان افزایش درآمد خالص باغداران و سهم آنان از ارزش افزوده محصول نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

سنجد شاهرود ظرفیت آن را دارد که با پیوند میان تولید، فرآوری و بازار، به یکی از فرصت‌های تقویت اقتصاد روستا تبدیل شود. حرکت در این مسیر به همکاری باغداران، واحدهای فرآوری و دستگاه‌های مسئول نیاز دارد تا محصولی که امروز در باغ‌ها تولید می‌شود، فردا با ارزش افزوده بیشتر، بازار گسترده‌تر و سهم اقتصادی بالاتری برای تولیدکنندگان همراه باشد.

انتهای خبر/