به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، در شرایطی که کشور درگیر یک تقابل پیچیده و چندلایه با دشمنان خارجی است، مفهوم «وحدت ملّی» بیش از هر زمان دیگری به‌عنوان یک ضرورت راهبردی و نه صرفاً یک توصیه اخلاقی مطرح شده است. این موضوع در پیام نوروزی اخیر رهبر انقلاب آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای نیز به‌صراحت مورد تأکید قرار گرفت؛ جایی که ایشان از شکل‌گیری «وحدتی عجیب» میان مردم، با وجود تفاوت‌های مذهبی، فکری و فرهنگی سخن گفتند و آن را عاملی برای تضعیف دشمن دانستند.

این تأکید، در واقع بازتاب یک واقعیت اجتماعی است که این روزها در صحنه‌های میدانی نیز به‌خوبی قابل مشاهده است. حضور اقشار مختلف مردم، از گروه‌های مذهبی تا غیرمذهبی و از تیپ‌های سنتی تا مدرن، در کنار یکدیگر نشان می‌دهد نوعی هم‌صدایی حول محور «وطن» و «منافع ملّی» شکل گرفته است؛ هم‌صدایی‌ای که از دل تفاوت‌ها عبور کرده و به نقطه‌ای مشترک رسیده است.

بر اساس این پیام، این وحدت نه‌تنها یک پدیده اجتماعی، بلکه «نعمت»ی الهی تلقی شده که باید در برابر آن «شکرگزاری عملی» صورت گیرد؛ شکرگزاری‌ای که به‌معنای حفظ این انسجام و پرهیز از هر اقدامی است که بتواند آن را خدشه‌دار کند.

نقش رسانه در بازنمایی وحدت

در همین راستا، حسین هراسانیان در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت بازنمایی این وحدت در فضای عمومی اظهار داشت: آنچه امروز در جامعه دیده می‌شود، صرفاً حضور فیزیکی مردم در صحنه نیست، بلکه شکل‌گیری یک روایت مشترک است.

وی ادامه داد: وقتی افراد با ظاهر و عقاید متفاوت در کنار هم قرار می‌گیرند و بر یک مفهوم واحد، یعنی وطن، تأکید می‌کنند، این خود یک پیام رسانه‌ای قدرتمند است که می‌تواند معادلات جنگ روایت‌ها را تغییر دهد.

این کارشناس سیاسی افزود: تأکید رهبر انقلاب بر شکرگزاری عملی، در حوزه رسانه به معنای مسئولیت‌پذیری در روایت‌سازی است. اگر رسانه‌ها به‌جای برجسته‌سازی اختلاف‌ها، این همگرایی را به تصویر بکشند، می‌توانند به تثبیت این سرمایه اجتماعی کمک کنند.

وی در پایان با اشاره به اینکه در سطح جامعه نیز نشانه‌های این همگرایی به‌وضوح قابل مشاهده است، خاطرنشان کرد: گزارش‌ها حاکی از آن است که با گذشت چندین هفته از آغاز درگیری‌ها، نه‌تنها از میزان حضور مردم در تجمعات شبانه دفاع از ایران و انقلاب کاسته نشده، بلکه در موارد زیادی افزایش نیز یافته است و این تداوم، از نگاه تحلیلگران، نشانه‌ای از درونی‌شدن اهمیت وحدت در میان لایه‌های مختلف جامعه است.

وحدت؛ محصول پذیرش تفاوت‌ها

دکتر حسین ابوالفضلی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما با تحلیل این پدیده گفت: در جوامع متکثر، وحدت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که تفاوت‌ها به رسمیت شناخته شوند، اما در عین حال، یک هویت مشترک بر آن‌ها غلبه پیدا کند.

وی ادامه داد: آنچه امروز مشاهده می‌شود، دقیقاً همین وضعیت است؛ یعنی افراد با حفظ تفاوت‌های خود، حول یک مفهوم مشترک یعنی «ایران» به هم نزدیک شده‌اند.

وی افزود: نکته مهم در پیام اخیر رهبری، تأکید بر تبدیل این وحدت به یک رفتار پایدار است. اگر این انسجام صرفاً محدود به شرایط بحرانی بماند، کارکرد بلندمدت نخواهد داشت؛ اما اگر به یک فرهنگ اجتماعی تبدیل شود، می‌تواند در آینده نیز نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.

این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به بُعد دیگری از موضوع خاطرنشان کرد: دشمنان معمولاً دو نقطه کلیدی، یعنی وحدت و امنیت را هدف قرار می‌دهند و هرگونه دوقطبی‌سازی، بی‌اعتمادی یا تقابل داخلی، در نهایت در راستای همان هدف عمل می‌کند. بنابراین، حفظ وحدت در عین تفاوت، نه‌تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت امنیتی است.

وی در پایان تأکید کرد: در پیام نوروزی نیز بر همین نکته تأکید شده است که این همگرایی اجتماعی، موجب «شکستگی در دشمن» شده و باید از آن به‌عنوان یک ظرفیت راهبردی بهره گرفت.

زبان مشترک؛ حلقه اتصال جامعه

در این میان، یکی از جلوه‌های قابل توجه این وحدت، شکل‌گیری نوعی زبان مشترک میان مردم است؛ زبانی که فارغ از تفاوت‌های ظاهری و فکری، بر مفاهیمی چون «وطن»، «امنیت» و «مقاومت» تأکید دارد. این زبان مشترک، به‌نوعی به حلقه اتصال گروه‌های مختلف اجتماعی تبدیل شده و توانسته شکاف‌های بالقوه را به حداقل برساند.

با این حال، کارشناسان بر این باورند که حفظ این وضعیت، نیازمند مراقبت مستمر است. هرگونه رفتار یا گفتاری که به ایجاد شکاف، بدبینی یا تقابل میان گروه‌های مختلف دامن بزند، می‌تواند این سرمایه اجتماعی را تضعیف کند؛ موضوعی که در بیانات و پیام‌های رسمی نیز بارها مورد هشدار قرار گرفته است.

در مجموع، آنچه امروز در جامعه ایران قابل مشاهده است، تجلی عینی مفهوم «وحدت در عین تفاوت» است؛ مفهومی که در پیام نوروزی به‌عنوان یک نعمت الهی و سرمایه راهبردی معرفی شده و حفظ آن، به‌عنوان یک مسئولیت همگانی مورد تأکید قرار گرفته است.

به نظر می‌رسد در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری، شکرگزاری از این نعمت نه در شعار، بلکه در عمل معنا پیدا می‌کند؛ عملی که در قالب حفظ انسجام، تقویت همدلی و پرهیز از هرگونه اقدامی که وحدت و امنیت ملّی را خدشه‌دار کند، جلوه‌گر می‌شود.

انتهای خبر/