به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، فعال رسانه‌‍ایی در یادداشتی اختصاصی نوشت: سفر رئیس قوه قضائیه به هند را اگر فقط در قاب حضور در اجلاس رؤسای نظام‌های قضایی کشورهای عضو بریکس ببینیم، بخش مهمی از ماجرا را از دست داده‌ایم. 

اژه‌ای به دهلی‌نو رفته، اما آنچه در حاشیه و متن این سفر اتفاق افتاده، نشان می‌دهد دستگاه قضایی ایران تلاش کرده از یک مأموریت حقوقی، یک فرصت دیپلماتیک چندلایه بسازد. از دیدار با عالی‌ترین مقام قضایی هند گرفته تا گفت‌وگو با رهبران ادیان و فرهیختگان و حتی نشست با فعالان اقتصادی، همه اینها نشان می‌دهد سفر، صرفاً یک حضور تشریفاتی در یک اجلاس بین‌المللی نبوده است.

لایه اول این سفر را باید در قالب «دیپلماسی رسمی قضایی» دید. قوه قضائیه در سال‌های اخیر بیش از گذشته تلاش کرده روابط حقوقی و قضایی را به بخشی از مناسبات خارجی کشور تبدیل کند. حضور در بریکس از این منظر اهمیت دارد؛ چراکه کشورهای عضو، علاوه بر ظرفیت اقتصادی و سیاسی، می‌توانند در شکل‌دهی به سازوکارهای حقوقی و قضایی خارج از مدارهای سنتی قدرت نقش داشته باشند. اژه‌ای در همین چارچوب، موضوعاتی مانند همکاری قضایی، مقابله با جنایات جنگی و استفاده از ظرفیت‌های حقوق بین‌الملل را مطرح کرده است.

اما بخش جذاب‌تر ماجرا جایی است که سفر از اتاق‌های رسمی خارج می‌شود. دیدار رئیس قوه قضائیه با رهبران ادیان، علما و فرهیختگان هند را می‌توان مصداقی از «دیپلماسی عمومی و فرهنگی» دانست. اینجا دیگر مخاطب فقط مقام قضایی یا دولت هند نیست؛ جامعه نخبگانی، مذهبی و فرهنگی هند هم مخاطب پیام ایران می‌شود.

انتخاب چنین دیداری در نخستین برنامه سفر، به‌خودی‌خود یک پیام دارد: رابطه ایران و هند فقط رابطه دولت‌ها نیست و می‌تواند بر پیوندهای تاریخی، فرهنگی و انسانی نیز تکیه کند. استقبال گسترده از این نشست و حضور جمع زیادی از چهره‌های مذهبی و فکری هند، ظرفیت این بخش از سفر را برجسته‌تر کرده است.

در کنار این دو، یک ضلع مهم دیگر هم وجود دارد و آن «عملیات رسانه‌ای سفر» است. تصویری که از یک سفر خارجی در ذهن افکار عمومی شکل می‌گیرد، تا حد زیادی به نحوه روایت آن وابسته است. اگر روایت سفر فقط به «حضور در اجلاس بریکس» محدود شود، بخش زیادی از ظرفیت آن دیده نمی‌شود. اما وقتی هم‌زمان تصاویر دیدار با رهبران ادیان، گفت‌وگو با مقامات قضایی، نشست با تجار و مواضع رئیس قوه قضائیه درباره عدالت، صلح و همکاری بین‌المللی برجسته می‌شود، سفر از یک رویداد اداری به یک روایت سیاسی ـ اجتماعی تبدیل می‌شود. بازتاب رسانه‌ای این بخش‌ها در رسانه‌های داخلی و هندی نیز نشان می‌دهد که سفر از منظر ارتباطات رسانه‌ای، ظرفیت قابل توجهی پیدا کرده است.

در نهایت، ارزش واقعی این سفر را نه در تعداد دیدارها و تیترهای منتشرشده، بلکه در خروجی آن باید سنجید. اگر دیپلماسی قضایی به توافق‌های عملی، دیپلماسی فرهنگی به ارتباط پایدار میان نخبگان دو کشور و عملیات رسانه‌ای به ساختن تصویری واقعی‌تر از ظرفیت‌های ایران منجر شود، آن وقت می‌توان گفت سفر اژه‌ای به هند چیزی فراتر از یک سفر رسمی بوده است؛ یک تجربه چندلایه برای استفاده از «قوه قضائیه» به‌عنوان یکی از ابزارهای فعال دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران.

 نویسنده: فعال رسانه‌ایی | مقداد احمدی