به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، پارک علم و فناوری استان سمنان در سال‌های اخیر با توسعه زیرساخت‌های نوآوری، افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان، جذب منابع مالی و تمرکز ویژه بر اقتصاد دیجیتال، تلاش کرده جایگاه خود را در میان پارک‌های پیشرو کشور تثبیت کند. با این حال پرسش اصلی این است که آیا مجموعه این اقدامات برای تبدیل سمنان به یکی از قطب‌های اقتصاد دیجیتال ایران کافی خواهد بود یا همچنان موانع ساختاری پیش روی این هدف قرار دارد؟

در شرایطی که اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به سمت فناوری‌محوری و دانش‌بنیان شدن حرکت می‌کند، پارک‌های علم و فناوری به یکی از مهم‌ترین بازوهای توسعه اقتصادی تبدیل شده‌اند. استان سمنان نیز با تکیه بر موقعیت جغرافیایی، ظرفیت دانشگاهی و حضور شرکت‌های فناور، تلاش دارد سهم بیشتری از اقتصاد نوین کشور را به خود اختصاص دهد.

اقتصاد دیجیتال؛ فرصتی فراتر از یک عنوان

کسب عنوان دبیرخانه ملی اقتصاد دیجیتال توسط پارک علم و فناوری سمنان، صرفاً یک دستاورد اداری نیست؛ بلکه نشانه‌ای از ظرفیت‌های شکل‌گرفته در این استان است. تمرکز بیش از ۷۰ درصد شرکت‌های فعال اقتصاد دیجیتال استان در شرق سمنان، بیانگر شکل‌گیری یک خوشه فناورانه است که می‌تواند به مرور به مرکز خدمات دیجیتال، تولید نرم‌افزار، هوش مصنوعی و صنایع خلاق تبدیل شود.

با این حال تجربه استان‌های پیشرو نشان می‌دهد کسب جایگاه ملی تنها آغاز مسیر است. موفقیت نهایی زمانی رقم می‌خورد که این ظرفیت‌ها بتوانند سرمایه‌گذاری پایدار جذب کرده و سهم قابل توجهی در تولید ناخالص منطقه‌ای و ملی داشته باشند.

آمارهای امیدوارکننده؛ اما نه کافی

فعالیت ۵۰۵ شرکت فناور و دانش‌بنیان، ایجاد اشتغال برای بیش از چهار هزار نفر و ثبت فروش ۱۷۲ هزار میلیارد ریالی شرکت‌های تحت پوشش پارک، از رشد اکوسیستم فناوری در استان حکایت دارد.

این اعداد نشان می‌دهد سمنان از مرحله ایجاد هسته‌های فناور عبور کرده و بخشی از شرکت‌ها توانسته‌اند به بازار واقعی دست پیدا کنند. با این حال برای ارزیابی دقیق‌تر موفقیت این اکوسیستم باید شاخص‌هایی مانند میزان صادرات فناوری، جذب سرمایه خطرپذیر، تعداد شرکت‌های مقیاس‌پذیر و سهم اقتصاد دیجیتال از اقتصاد استان نیز مورد بررسی قرار گیرد؛ شاخص‌هایی که هنوز تصویر روشنی از آنها منتشر نشده است.

سرمایه‌گذاری؛ مهم‌ترین گلوگاه توسعه

اگرچه راه‌اندازی سامانه جامع سرمایه‌گذاری و دفتر جذب سرمایه می‌تواند ارتباط میان سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فناور را تسهیل کند، اما همچنان تأمین مالی بزرگ‌ترین چالش شرکت‌های دانش‌بنیان محسوب می‌شود.

فعالان این حوزه معتقدند سخت‌گیری بانک‌ها در دریافت تضامین و نبود صندوق‌های ضمانت کارآمد باعث شده بسیاری از طرح‌های فناورانه با وجود قابلیت تجاری‌سازی، امکان توسعه پیدا نکنند. به همین دلیل کارشناسان، اصلاح نظام تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها را مهم‌تر از توسعه فیزیکی زیرساخت‌ها می‌دانند.

دیدگاه کارشناسی؛ سمنان در مسیر رقابت، نه در نقطه قطب‌شدن

علی رضاییان کارشناس اقتصاد دیجیتال در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به ظرفیت‌های پارک علم و فناوری سمنان گفت: «این استان از نظر تمرکز شرکت‌های فناور در حوزه اقتصاد دیجیتال و همچنین جایگاه جدیدی که در سطح ملی به‌دست آورده، در مسیر رشد قرار دارد، اما هنوز برای قرار گرفتن در سطح قطب‌های اصلی اقتصاد دیجیتال کشور فاصله قابل توجهی دارد.»

وی با مقایسه سمنان با استان‌های پیشرو در این حوزه افزود: «استان‌هایی مانند اصفهان و خراسان رضوی به دلیل برخورداری از بازار بزرگ‌تر، شبکه سرمایه‌گذاری گسترده‌تر و سابقه طولانی‌تر در زیست‌بوم نوآوری، همچنان جلوتر هستند. سمنان می‌تواند در برخی حوزه‌های تخصصی مانند خدمات دیجیتال و فناوری‌های نوظهور جایگاه منطقه‌ای قدرتمندی داشته باشد، اما تبدیل شدن به قطب ملی نیازمند جذب سرمایه‌گذاری خطرپذیر و توسعه بازار فراتر از استان است.»

این کارشناس تأکید کرد: «نقطه قوت سمنان تمرکز و چابکی آن در حوزه اقتصاد دیجیتال است، اما برای رقابت با استان‌های بزرگ، باید حلقه اتصال دانشگاه، صنعت و سرمایه‌گذار به شکل عملیاتی‌تر و نه صرفاً نهادی تقویت شود.»

از هوش مصنوعی تا پویانمایی؛ تنوع‌بخشی به زیست‌بوم نوآوری

میزبانی رویدادهای ملی هوش مصنوعی و پویانمایی نشان می‌دهد پارک علم و فناوری سمنان تلاش دارد فراتر از حوزه‌های سنتی فناوری حرکت کند. هوش مصنوعی امروز یکی از پیشران‌های اصلی اقتصاد جهانی است و صنایع خلاق نیز سهم فزاینده‌ای در اشتغال و ارزش‌آفرینی دارند.

با این حال تجربه رویدادهای مشابه نشان داده است که موفقیت آنها زمانی تضمین می‌شود که به شبکه‌سازی، جذب سرمایه و ایجاد کسب‌وکارهای جدید منجر شوند؛ در غیر این صورت به برگزاری چند همایش و نشست محدود خواهند شد.

معادن و گردشگری؛ ظرفیت‌های مغفول فناوری

استان سمنان علاوه بر حوزه فناوری اطلاعات، در بخش معدن و گردشگری نیز ظرفیت‌های کم‌نظیری دارد. کارشناسان معتقدند ورود فناوری‌های نوین به معادن استان می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری، ایمنی و کاهش هزینه‌ها را به همراه داشته باشد.

در حوزه گردشگری نیز استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه خدمات هوشمند، بازاریابی دیجیتال و تقویت زیرساخت‌هایی مانند فرودگاه شاهرود، می‌تواند مزیت‌های جدیدی برای استان ایجاد کند. با این حال تحقق این اهداف نیازمند پذیرش فناوری از سوی بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران است.

رقابت با پارک‌های بزرگ کشور

یکی از چالش‌های پیش روی پارک علم و فناوری سمنان، رقابت با پارک‌های باسابقه‌تر کشور در استان‌هایی مانند تهران، اصفهان، خراسان رضوی و فارس است؛ پارک‌هایی که از شبکه گسترده‌تر سرمایه‌گذاران، بازار بزرگ‌تر و دسترسی بیشتر به منابع مالی برخوردارند.

مزیت سمنان در این رقابت می‌تواند تمرکز تخصصی بر اقتصاد دیجیتال، صنایع خلاق و فناوری‌های نوظهور باشد؛ رویکردی که امکان تمایز و ایجاد برند ملی برای این پارک را فراهم می‌کند.

چشم‌انداز؛ میان فرصت و چالش

مجموعه اقدامات اخیر پارک علم و فناوری سمنان نشان می‌دهد این مجموعه در حال عبور از نقش سنتی حمایت از شرکت‌های نوپا به سمت ایفای نقشی راهبردی در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان است. اما تبدیل شدن به «قطب اقتصاد دیجیتال ایران» تنها با افزایش تعداد شرکت‌ها یا توسعه ساختمان‌ها محقق نمی‌شود.

این هدف زمانی دست‌یافتنی خواهد بود که جذب سرمایه، توسعه بازار، صادرات محصولات فناورانه، تجاری‌سازی پژوهش‌ها و پیوند مؤثر میان دانشگاه، صنعت و سرمایه‌گذاران به‌طور همزمان تقویت شود. در چنین شرایطی سمنان می‌تواند از یک بازیگر منطقه‌ای به یکی از مراکز اثرگذار اقتصاد دیجیتال کشور تبدیل شود؛ مسیری که آغاز شده، اما برای رسیدن به مقصد هنوز راهی طولانی پیش رو دارد.