به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»،روز جهانی عصای سفید، فرصتی برای توجه به حقوق شهروندانی است که برای رفت‌وآمد مستقل در شهر با موانعی روبه‌رو هستند که ممکن است از نگاه بسیاری از مردم پنهان بماند.

پیاده‌روهای مسدود، خودروهای پارک‌شده در مسیر عابر، موانع ثابت و تقاطع‌های فاقد تجهیزات هشداردهنده می‌توانند یک مسیر عادی را به مسیری دشوار و حتی خطرناک برای افراد نابینا تبدیل کنند.

بر اساس آماری که مهر در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است، ۲ هزار و ۹۸ نفر از افراد دارای معلولیت تحت پوشش بهزیستی استان سمنان، معلولیت بینایی دارند.

این آمار نشان می‌دهد که مناسب‌سازی معابر برای این گروه، موضوعی محدود به تعداد اندکی از شهروندان نیست؛ بلکه بخشی از مسئولیت مدیریت شهری در فراهم‌کردن امکان برابر استفاده از فضاهای عمومی است.

در شهر سمنان نیز اقداماتی برای مناسب‌سازی برخی مسیرها انجام شده است؛ ازجمله اجرای کف‌پوش هدایتگر، رمپ و گذرگاه هم‌سطح در محدوده شرقی بلوار معلم، حدفاصل میدان امام رضا(ع) تا میدان مطهری، بوستان امید، پایانه غربی و ابتدای خیابان حامد.

بااین‌حال، وجود این اقدامات به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که یک مسیر برای تردد مستقل افراد نابینا کاملاً ایمن و قابل استفاده است. مسیر مناسب باید پیوسته باشد و فرد را بدون برخورد با مانع، سردرگمی یا قرارگرفتن در معرض خطر به مقصد برساند.

معاون فنی و عمرانی شهرداری سمنان در تیرماه ۱۴۰۳ از بهسازی ۸۰ درصد معابر شهری برای تردد افراد دارای معلولیت خبر داده بود؛ اما این آمار مربوط به همان زمان است و بهسازی عمومی معابر لزوماً به معنای دسترس‌پذیری کامل مسیرها برای افراد دارای معلولیت بینایی نیست. بنابراین، ارزیابی وضعیت امروز شهر به اطلاعات به‌روز و شاخص‌هایی متناسب با نیازهای این گروه نیاز دارد.

 کف‌پوش هدایتگر بدون مسیر ایمن کافی نیست

مجتبی رضوانی، کارشناس مدیریت شهری، در گفت‌وگو با خبرنگار مرآت با تأکید بر اینکه مناسب‌سازی باید به امکان تردد مستقل منجر شود، اظهار کرد: اجرای کف‌پوش هدایتگر زمانی اثربخش است که با مسیر پیوسته، گذرگاه ایمن و اختلاف سطح مناسب همراه باشد. در غیر این صورت، فرد نابینا ممکن است در میانه مسیر با مانعی روبه‌رو شود که ادامه حرکت را دشوار یا خطرناک کند.

وی با اشاره به موانع موجود در پیاده‌روها افزود: پارک خودروها در مسیر عابران، استقرار تیرهای برق و تجهیزات شهری، دکه‌ها و کمبود عرض مفید پیاده‌رو از عواملی هستند که حرکت افراد دارای معلولیت بینایی را محدود می‌کنند. در تقاطع‌های پرتردد نیز بررسی نیاز به چراغ‌های صوتی و سایر تجهیزات هشداردهنده ضروری است.

این کارشناس مدیریت شهری معتقد است ارزیابی مناسب‌سازی نباید تنها بر تعداد پروژه‌های اجراشده یا میزان کف‌پوش نصب‌شده تکیه کند. طول مسیرهای پیوسته و قابل استفاده، وضعیت تقاطع‌ها، وجود موانع در پیاده‌رو و امکان عبور مستقل افراد نابینا از شاخص‌هایی هستند که می‌توانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت دسترس‌پذیری ارائه دهند.

رضوانی با تأکید بر ضرورت استفاده از تجربه زیسته افراد نابینا گفت: حضور نمایندگان این افراد در بازدیدهای میدانی و ارزیابی پروژه‌ها می‌تواند مشخص کند که مسیر اجراشده در عمل تا چه اندازه پاسخ‌گوی نیازهای آنان است.

 اولویت با مسیرهای پیوسته و قابل استفاده

به گفته این کارشناس، یکی از راهکارهای قابل پیگیری، تشکیل کارگروهی مشترک میان مدیریت شهری و نمایندگان افراد دارای معلولیت بینایی است تا موانع موجود شناسایی و برطرف‌شدن آن‌ها به‌صورت منظم پیگیری شود.

وی همچنین پیشنهاد کرد به‌جای اجرای اقدامات پراکنده در نقاط مختلف، یک مسیر آزمایشی پیوسته برای تردد مستقل افراد نابینا در سمنان انتخاب شود. در چنین مسیری باید موانع پیاده‌رو برطرف شود، عبور از تقاطع‌ها ایمنی لازم را داشته باشد و وضعیت مسیر پیش از تحویل نهایی با مشارکت استفاده‌کنندگان واقعی بررسی شود.

رضوانی با اشاره به نقش نظارت شهری افزود: رعایت الزامات دسترس‌پذیری باید در طراحی و اجرای پروژه‌ها مورد توجه قرار گیرد و در مراحل نظارت و تحویل نیز بررسی شود. همچنین، ایجاد سازوکاری برای ثبت و پیگیری گزارش‌های شهروندان درباره موانع معابر می‌تواند به شناسایی سریع‌تر مشکلات کمک کند.

 شهر قابل دسترس، شهری برای همه

مناسب‌سازی معابر فقط اجرای یک پروژه عمرانی یا نصب چند ردیف کف‌پوش برجسته نیست؛ معیار اصلی آن است که شهروند نابینا بتواند از خانه خارج شود، مسیر موردنیاز خود را طی کند و به مقصد برسد، بی‌آنکه برای عبور از هر مانع به کمک دیگران نیاز داشته باشد.

در سمنان، اقدامات انجام‌شده در برخی معابر و فضاهای عمومی می‌تواند نقطه شروعی برای توسعه دسترس‌پذیری باشد؛ اما سنجش نتیجه این اقدامات به اطلاعات به‌روز، ارزیابی میدانی و مشارکت مستقیم افراد دارای معلولیت بینایی نیاز دارد.

روز جهانی عصای سفید یادآوری می‌کند که حق تردد مستقل، بخشی از حقوق شهروندی است. شهری که برای حرکت ایمن افراد نابینا برنامه‌ریزی کند، در واقع امکان استفاده برابر از فضاهای عمومی را برای همه شهروندان گسترش می‌دهد.

انتهای خبر/