به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، تاریخ معاصر ایران، صحنه فراز و نشیب‌های فراوانی در مواجهه با قدرت‌های خارجی بوده است؛ دوره‌ای که ضعف حکومت‌های وقت و دخالت قدرت‌های استعماری، بخش‌هایی از کشور را بارها در معرض تهدید، اشغال و فشار قرار داد.

در این میان، جنوب ایران و به‌ویژه بوشهر یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رویارویی با استعمار انگلیس بود. نیروهای انگلیسی در مقاطع مختلف در بوشهر حضور یافتند و تلاش کردند نفوذ خود را در این منطقه راهبردی گسترش دهند؛ اما در برابر این روند، مقاومت مردم و علمای جنوب شکل گرفت.

نام رئیسعلی دلواری در همین نقطه از تاریخ برجسته می‌شود؛ جوانی که در کنار دیگر مبارزان جنوب، در برابر نیروهای انگلیسی ایستاد و با سازماندهی نیروهای مردمی، به یکی از نمادهای مبارزه با استعمار تبدیل شد.

رئیسعلی؛ یک فرد یا نماینده یک جریان؟

در روایت تاریخ مبارزات جنوب، رئیسعلی دلواری چهره‌ای برجسته است، اما مقاومت مردم بوشهر را نمی‌توان تنها به یک نفر محدود کرد. آنچه این حرکت را به یک جریان اثرگذار تبدیل کرد، پیوند میان دین، مردم و روحیه استقلال‌خواهی بود.

رهبر شهید انقلاب در دیدار اعضای ستاد کنگره شهید رئیسعلی دلواری در سال ۱۳۸۸، با اشاره به همین موضوع، نقطه آغاز جریان مقاومت را حرکت علما دانستند و رئیسعلی دلواری را یکی از چهره‌های برجسته این جریان معرفی کردند؛ مبارزی که با روحیه دینی وارد میدان شد، مردم را گرد خود جمع کرد و در برابر انگلیسی‌ها به مبارزه پرداخت.

این نگاه نشان می‌دهد که مقاومت جنوب صرفاً یک رویارویی نظامی نبود؛ بلکه حرکتی اجتماعی بود که ریشه‌های آن در باورهای دینی، غیرت ملی و مخالفت با سلطه بیگانه قرار داشت.

استقلال؛ مسئله‌ای فراتر از یک واقعه تاریخی

امیرساداتی کرمی، کارشناس مسائل سیاسی، در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت بازخوانی شخصیت رئیسعلی دلواری اظهار کرد: اگر بخواهیم رئیسعلی دلواری را صرفاً به‌عنوان یک مبارز محلی یا فرمانده یک نبرد تاریخی معرفی کنیم، بخش مهمی از حقیقت این شخصیت را نادیده گرفته‌ایم. رئیسعلی دلواری نماد یک مطالبه بزرگ‌تر بود؛ مطالبه‌ای که مردم ایران در دوره‌های مختلف برای آن هزینه داده‌اند و آن، حفظ استقلال و جلوگیری از تحمیل اراده قدرت‌های خارجی بر کشور است.

وی با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب بر نقش علما و مردم در شکل‌گیری مقاومت جنوب افزود: یکی از نکات مهم در این ماجرا، پیوند میان مردم و جریان دینی است. مقاومت رئیسعلی دلواری در خلأ شکل نگرفت. علما در برابر حضور و نفوذ انگلیس ایستادند و مردم نیز در میدان حاضر شدند. این همراهی، یک حرکت محدود نظامی را به یک جریان اجتماعی تبدیل کرد و نشان داد وقتی یک مطالبه عمومی با باورهای عمیق دینی و ملی پیوند بخورد، می‌تواند در برابر قدرت‌های بزرگ نیز ایستادگی کند.

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: نکته دیگری که باید از تاریخ رئیسعلی دلواری فهم کرد، مفهوم عزت است. در نگاه رهبر شهید انقلاب نیز مسئله فقط اشغال یک منطقه یا یک درگیری نظامی نیست؛ مسئله این است که یک ملت تا چه اندازه اجازه می‌دهد دیگران درباره سرنوشتش تصمیم بگیرند. ممکن است کشوری از نظر امکانات مادی برخوردار باشد، اما اگر استقلال تصمیم‌گیری خود را از دست بدهد، نمی‌توان گفت به معنای واقعی کلمه قدرتمند و مستقل است.

ساداتی کرمی با بیان اینکه شکل استعمار در جهان امروز تغییر کرده است، گفت: استعمار الزاماً با ورود سرباز و اشغال یک شهر اتفاق نمی‌افتد. امروز فشار سیاسی، اقتصادی، رسانه‌ای و تلاش برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و تصمیمات ملت‌ها نیز می‌تواند بخشی از سازوکارهای سلطه باشد. بنابراین اگر قرار است از مبارزه با استعمار صحبت کنیم، باید مفهوم آن را متناسب با شرایط امروز بشناسیم و بدانیم استقلال سیاسی بدون برخورداری از توان اقتصادی، علمی، فرهنگی و رسانه‌ای پایدار نخواهد بود.

وی تصریح کرد: رئیسعلی دلواری به ما یادآوری می‌کند که قدرت فقط در تجهیزات و امکانات خلاصه نمی‌شود. یک جوان با امکانات محدود، وقتی از باور و اراده برخوردار باشد و بتواند مردم را با خود همراه کند، می‌تواند به یک نماد تاریخی تبدیل شود. البته نباید این مسئله را به معنای بی‌اهمیت بودن قدرت مادی تلقی کرد؛ اتفاقاً درس امروز این است که در کنار روحیه مقاومت، باید توان ملی را نیز در همه عرصه‌ها تقویت کرد تا کشور در برابر فشارهای خارجی آسیب‌پذیر نباشد.

این کارشناس مسائل سیاسی در پایان خاطرنشان کرد: شناخت رئیسعلی دلواری و مبارزات مردم جنوب، صرفاً برای بزرگداشت یک شخصیت تاریخی نیست. مسئله اصلی، انتقال یک تجربه به نسل جدید است؛ اینکه استقلال و عزت ملی، مفاهیمی انتزاعی نیستند و در بزنگاه‌های تاریخی باید برای آنها ایستادگی کرد. امروز هم همان‌طور که در گذشته مردم جنوب نشان دادند، دفاع از منافع ملی زمانی به نتیجه می‌رسد که مردم، نخبگان، جریان‌های فکری و مسئولان درک مشترکی از اهمیت استقلال کشور داشته باشند.

از تنگستان تا امروز؛ مسئله‌ای به نام استقلال

رئیسعلی دلواری را می‌توان یکی از چهره‌های شاخص مقاومت مردم جنوب ایران در برابر مداخله خارجی دانست؛ شخصیتی که در حافظه تاریخی ایران با استقلال‌خواهی و مبارزه با استعمار پیوند خورده است.

اهمیت ۱۲ شهریور نیز در همین نقطه قرار دارد؛ این روز فرصتی است برای بازخوانی  تجربه‌ای که نشان می‌دهد در برابر سلطه خارجی، ایمان، آگاهی، وحدت مردم و برخورداری از توان ملی می‌تواند یک ملت را از موضع انفعال به موضع مقاومت و تصمیم‌گیری مستقل برساند.

رئیسعلی دلواری امروز دیگر تنها یک نام در کتاب‌های تاریخ نیست؛ نامی است که بیش از یک قرن پس از شهادتش، همچنان در حافظه تاریخی ایران با یک مفهوم گره خورده است: ایستادگی برای استقلال.

انتهای خبر/