به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، مسئول امور پژوهشی شورای اسلامی شهر سمنان در یادداشت اختصاصی نوشت: بازآفرینی شهری پایدار یکی از رویکردهای مهم در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری است که با هدف احیای هویت شهرها و محله‌ها، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و افزایش زیست‌پذیری شهرها دنبال می‌شود.

این سیاست، صرفاً به نوسازی کالبدی محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای جامع و یکپارچه از اقدامات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی را در بر می‌گیرد که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه متوازن شهری باشد. 

در این رویکرد، ارتقای شرایط کیفی زندگی از طریق ایمن‌سازی و مقاوم‌سازی بناها، توسعه و بهبود زیرساخت‌های شهری، تأمین خدمات موردنیاز ساکنان، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی، ایجاد فرصت‌های شغلی و تقویت نهادهای مدیریت محلی از مهم‌ترین مؤلفه‌های راهبردی به شمار می‌رود.

 از این منظر، بازآفرینی شهری زمانی موفق خواهد بود که علاوه بر اصلاح کالبد فضا، به بهبود مناسبات اجتماعی و پویایی اقتصادی نیز توجه کند.

هدف اصلی در سیاست بازآفرینی شهری، احیای هویت شهرها و محله‌ها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان است. این سیاست همچنین می‌کوشد با بهبود شرایط اقتصادی، اجتماعی و محیطی ساکنان، شاخص‌های توسعه پایدار و زیست‌پذیری را در محدوده‌های هدف به سطحی نزدیک به میانگین شهر برساند.

 به بیان دیگر، بازآفرینی شهری ابزاری برای کاهش شکاف‌های فضایی و اجتماعی و افزایش عدالت شهری محسوب می‌شود.

از دیگر الزامات این سیاست می‌توان به مدیریت سیمای شهری و ارتقای کیفیت فضایی ـ کالبدی عرصه‌های عمومی و بناها در محلات هدف اشاره کرد.

همچنین نهادینه‌سازی بازآفرینی پایدار از طریق آموزش، گفتمان‌سازی، اطلاع‌رسانی و فعالیت‌های فرهنگی ـ ترویجی، نقشی اساسی در جلب مشارکت مردم و پایداری مداخلات شهری دارد.

تجربه‌های موفق نشان می‌دهد که بدون همراهی جامعه محلی، بسیاری از طرح‌های بازآفرینی به نتیجه مطلوب نمی‌رسند. 

در کنار این موارد، پرهیز از اقداماتی که موجب گسست بافت اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی اجتماعات محلی می‌شود، از اصول بنیادین بازآفرینی شهری است.

هرگونه مداخله در بافت‌های شهری باید با شناخت دقیق از ظرفیت‌های محلی، هویت تاریخی و نیازهای واقعی ساکنان انجام شود؛ زیرا بازآفرینی زمانی معنا پیدا می‌کند که به جای حذف و جایگزینی، به احیا، تقویت و تکامل تدریجی فضاها بینجامد. 

در نهایت می‌توان گفت بازآفرینی شهری پایدار، پیوندی میان کالبد و اقتصاد، و میان فضا و زندگی اجتماعی برقرار می‌کند. این رویکرد، اگر با نگاه بلندمدت، مشارکت‌محور و عدالت‌محور اجرا شود، می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی، افزایش تاب‌آوری شهری و تحقق توسعه پایدار در شهرها کمک کند.

یادداشت: علی یزدانیان، مسئول امور پژوهشی شورای اسلامی شهر سمنان