به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، سیزدهم آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران، تنها یک مناسبت تاریخی نیست، بلکه یادآور سه رویداد مهم و تأثیرگذار در تاریخ معاصر کشور است؛ تبعید حضرت امام خمینی(ره) به ترکیه در سال ۱۳۴۳ در پی اعتراض به قانون کاپیتولاسیون، شهادت جمعی از دانش‌آموزان در جریان اعتراضات مقابل دانشگاه تهران در ۱۳ آبان ۱۳۵۷ و تسخیر سفارت آمریکا در تهران به دست دانشجویان پیرو خط امام در سال ۱۳۵۸.

سه واقعه‌ای که هر کدام در مقطعی از تاریخ، بخشی از مسیر مبارزات ملت ایران برای استقلال و تعیین سرنوشت خود را رقم زدند و موجب شدند این روز به نام روز ملی مبارزه با استکبار جهانی و روز دانش‌آموز شناخته شود.

اهمیت ۱۳ آبان در پیوند میان تاریخ، هویت ملی و مطالبه استقلال‌طلبی ملت ایران نهفته است. این روز فرصتی برای بازخوانی تجربه‌های تاریخی، بررسی مناسبات قدرت در عرصه بین‌المللی و تبیین مفهوم استکبارستیزی برای نسل‌های جدید به شمار می‌رود.

 در این میان، نقش دانش‌آموزان و دانشجویان به‌عنوان نیروهای آگاه و آینده‌ساز جامعه، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه حفظ استقلال و اقتدار کشور علاوه بر شناخت گذشته، به آگاهی، پیشرفت علمی، مشارکت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری نسل جوان وابسته است.

در همین زمینه، خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی مرآت با نماینده سابق مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی درباره ابعاد تاریخی ۱۳ آبان، مفهوم استکبارستیزی، نقش نسل جوان و ضرورت تقویت استقلال کشور به گفتگو پرداخت.

مرآت: ۱۳ آبان چه جایگاهی در تاریخ معاصر ایران دارد و چرا این روز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؟

حسن‌بیکی: ۱۳ آبان یکی از روزهای مهم و سرنوشت‌ساز در تاریخ معاصر ایران است. وقتی به حوادث این روز نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که سه رویداد مهم در فاصله زمانی چهارده سال در این تاریخ اتفاق افتاده که هر کدام پیام مشخصی برای ملت ایران داشته‌اند.

تبعید حضرت امام خمینی(ره) در سال ۱۳۴۳، اعتراض دانش‌آموزان و شهادت جمعی از آنان در سال ۱۳۵۷ و تسخیر سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸، همگی در شکل‌گیری حافظه تاریخی ملت ایران نقش داشته‌اند. وجه مشترک این اتفاقات را می‌توان در موضوع استقلال‌خواهی، اعتراض به دخالت خارجی و تلاش برای تعیین سرنوشت کشور جست‌وجو کرد.

به اعتقاد من، ۱۳ آبان فرصتی است تا نسل امروز با ریشه‌های تاریخی تحولات کشور آشنا شود و بداند استقلال و آزادی از جمله مفاهیمی هستند که برای تحقق آن‌ها هزینه‌های زیادی پرداخت شده است.

مرآت: مفهوم استکبارستیزی در شرایط امروز چه تعریفی دارد؟ آیا این مفهوم صرفاً به معنای مخالفت با یک کشور خاص است؟

حسن‌بیکی: استکبارستیزی را نباید صرفاً در قالب یک شعار یا مخالفت با یک دولت خاص تعریف کرد. این مفهوم در اصل به معنای مخالفت با سلطه‌طلبی، زیاده‌خواهی، دخالت در امور داخلی کشورها و نادیده گرفتن حقوق ملت‌هاست.

هر کشوری حق دارد بر اساس منافع ملی و خواست مردم خود تصمیم بگیرد و مسیر پیشرفت را انتخاب کند. هیچ قدرتی نباید تصور کند که می‌تواند اراده خود را بر ملت‌های دیگر تحمیل کند.

از این منظر، استکبارستیزی یعنی دفاع از حق حاکمیت ملی، حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی و ایستادگی در برابر هرگونه فشار و تحمیل خارجی. البته این رویکرد باید همراه با عقلانیت، شناخت دقیق شرایط بین‌المللی و توجه به منافع مردم باشد.

مرآت: برخی معتقدند برای تداوم فرهنگ استکبارستیزی باید این مفاهیم را برای نسل جدید به زبان قابل فهم‌تری بیان کرد. نظر شما چیست؟

حسن‌بیکی: این موضوع کاملاً اهمیت دارد. نسل جدید با نسل‌های گذشته تفاوت‌هایی در نوع دریافت اطلاعات، شیوه ارتباطات و شناخت مسائل دارد. امروز جوانان از منابع مختلف اطلاعات دریافت می‌کنند و طبیعی است که درباره بسیاری از مسائل تاریخی و سیاسی سؤال داشته باشند.

ما نباید صرفاً انتظار داشته باشیم که نسل جوان مناسبت‌ها را به شکل تقویمی بشناسد؛ بلکه باید زمینه گفت‌وگو، پرسشگری و بررسی مستندات تاریخی فراهم شود.

اگر بتوانیم حوادثی مانند ۱۳ آبان را با زبان روشن، مستند و متناسب با نیازهای فکری دانش‌آموزان و دانشجویان توضیح دهیم، درک عمیق‌تری از مفهوم استقلال و استکبارستیزی شکل خواهد گرفت.

به‌ویژه مدارس و دانشگاه‌ها می‌توانند نقش مهمی در این زمینه داشته باشند. برگزاری نشست‌های گفت‌وگومحور، استفاده از ظرفیت معلمان و استادان و آشنایی دانش‌آموزان با اسناد تاریخی می‌تواند به انتقال صحیح این مفاهیم کمک کند.

مرآت: نقش دانش‌آموزان و دانشجویان در حفظ آرمان‌های ۱۳ آبان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حسن‌بیکی: دانش‌آموزان و دانشجویان همواره در تحولات اجتماعی و سیاسی کشور نقش داشته‌اند. نام‌گذاری ۱۳ آبان به‌عنوان روز دانش‌آموز نیز یادآور حضور و نقش‌آفرینی این قشر در یکی از مقاطع حساس تاریخ کشور است.

امروز نیز انتظار می‌رود نسل جوان با کسب علم، مهارت‌آموزی، افزایش آگاهی و حضور مسئولانه در عرصه‌های مختلف، در مسیر پیشرفت کشور گام بردارد.

البته نباید نقش نسل جوان را فقط به حضور در مناسبت‌های ملی محدود کنیم. فراهم کردن فرصت برای مشارکت، شنیدن مطالبات و استفاده از ایده‌های دانش‌آموزان و دانشجویان از وظایف مهم مسئولان است.

کشوری که به جوانان خود اعتماد کند و زمینه شکوفایی استعدادهای آنان را فراهم سازد، می‌تواند در عرصه‌های مختلف علمی، اقتصادی و فرهنگی قدرتمندتر ظاهر شود.

مرآت: به نظر شما مهم‌ترین راهکار برای تحقق استقلال واقعی کشور چیست؟

حسن‌بیکی: استقلال مفهومی چندبعدی است و نمی‌توان آن را فقط در حوزه سیاست خارجی خلاصه کرد. استقلال سیاسی، اقتصادی، علمی و فرهنگی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.

برای مثال، اگر کشوری در حوزه اقتصاد به توانمندی‌های داخلی خود توجه نکند، در برابر فشارهای خارجی آسیب‌پذیر خواهد بود. همچنین پیشرفت علمی و فناوری می‌تواند زمینه‌ساز کاهش وابستگی و افزایش قدرت رقابت کشور در سطح بین‌المللی باشد.

در این مسیر باید از ظرفیت نخبگان، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی استفاده کرد. حمایت از تولید داخلی، ایجاد فرصت‌های شغلی، رفع موانع سرمایه‌گذاری و توجه به توانمندی‌های جوانان از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تقویت پایه‌های استقلال کشور کمک کند.

در کنار این مسائل، اعتماد عمومی و رضایت مردم نیز اهمیت زیادی دارد. مسئولان باید با پاسخ‌گویی، شفافیت و تلاش برای حل مشکلات جامعه، زمینه تقویت همبستگی ملی را فراهم کنند.

مرآت: نقش وحدت و انسجام ملی در مقابله با فشارهای خارجی چیست؟

حسن‌بیکی: وحدت ملی یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های هر کشور است. در شرایطی که کشور با فشارها و چالش‌های خارجی مواجه می‌شود، انسجام داخلی و همدلی میان مردم و مسئولان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

البته وحدت به معنای نادیده گرفتن تفاوت دیدگاه‌ها و مطالبات مردم نیست. جامعه پویا جامعه‌ای است که در آن امکان گفت‌وگو، نقد منصفانه و بیان مطالبات وجود داشته باشد.

مسئولان باید بدانند که توجه به مشکلات معیشتی، اقتصادی و اجتماعی مردم نیز بخشی از تقویت امنیت و اقتدار ملی است. هر اندازه اعتماد عمومی بیشتر باشد، ظرفیت کشور برای عبور از مشکلات و مواجهه با فشارهای بیرونی نیز افزایش پیدا می‌کند.

مرآت: با توجه به شرایط منطقه و تحولات بین‌المللی، پیام ۱۳ آبان برای جامعه امروز ایران چیست؟

حسن‌بیکی: پیام ۱۳ آبان این است که ملت‌ها باید نسبت به استقلال، منافع ملی و حق تعیین سرنوشت خود حساس باشند. تجربه تاریخی ایران نشان می‌دهد که بی‌توجهی به استقلال کشور می‌تواند زمینه‌ساز دخالت قدرت‌های خارجی و محدود شدن اراده ملی شود.

در شرایط امروز نیز باید با شناخت دقیق تحولات منطقه و جهان، از منافع کشور دفاع کرد و در عین حال از ظرفیت دیپلماسی، تعاملات بین‌المللی و تقویت توان داخلی برای پیشبرد اهداف ملی بهره گرفت.

نکته مهم این است که استکبارستیزی باید در عمل نیز نمود داشته باشد؛ در پیشرفت علمی، خودکفایی اقتصادی، حمایت از تولید، تقویت سرمایه اجتماعی و ایجاد فرصت‌های برابر برای مردم.

مرآت: در پایان، پیام شما به مناسبت ۱۳ آبان چیست؟

حسن‌بیکی: ۱۳ آبان فرصتی برای تجدید یادآوری ارزش‌هایی همچون استقلال، عزت ملی و مسئولیت‌پذیری است. باید تلاش کنیم تاریخ کشور را به‌درستی برای نسل جوان روایت کنیم و اجازه ندهیم مناسبت‌های مهم ملی صرفاً به مراسم و برنامه‌های مقطعی محدود شوند.

امروز بیش از هر زمان دیگری به آگاهی، همدلی، تلاش و خودباوری نیاز داریم. آینده کشور با حضور نسل جوان، تقویت توان علمی و اقتصادی و مشارکت همه اقشار جامعه ساخته می‌شود.

امیدوارم ۱۳ آبان امسال نیز فرصتی برای تقویت وحدت ملی، توجه به مطالبات مردم و حرکت در مسیر پیشرفت و سربلندی ایران باشد.

انتهای خبر/