این مراسم با محوریت شعار «مسجد، پایگاه مقاومت و خونخواهی» برگزار شد و جمعی از ائمه جماعات، اعضای هیئت امنا، خادمان مساجد، خیران مسجدساز، فرماندهان پایگاه‌های مقاومت و مدیران کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد در آن حضور داشتند.

مسجد تراز باید برقرار، انقلابی، متمکن و محور محله اسلامی باشد

در ادامه این برنامه، حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی اصلانی، معاون تبیین و گفتمان‌سازی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، به تبیین جایگاه مسجد و نقش آن در تحولات فرهنگی، اجتماعی و انقلابی پرداخت.

وی با تقدیر از برگزارکنندگان نشست قرارگاه مسجد در استان سمنان، بر ضرورت حرکت مساجد به سمت تحقق الگوی «مسجد تراز اسلامی» تأکید کرد و گفت: مسجد تراز باید چهار ویژگی اصلی شامل «برقرار بودن، انقلابی بودن، متمکن بودن و محور بودن در محله اسلامی» را دارا باشد.

معاون تبیین و گفتمان‌سازی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه افزود: یکی از نقاط قوت این جلسه آن است که در خانه خدا و در فضای مسجد برگزار شده است؛ در حالی که گاهی حتی برنامه‌های مرتبط با روز جهانی مسجد نیز در سالن‌های غیرمسجدی برگزار می‌شود.

وی با اشاره به حضور سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در مراسم روز جهانی مسجد در سال ۱۳۹۶ اظهار کرد: شهید سلیمانی در آن مراسم با اشاره به تفاوت میان «مسجد تراز اسلامی» و «مسجد سکولار و اموی»، تأکید کرد که خروجی مسجد تراز می‌تواند شهیدی مانند شهید حججی باشد.

اصلانی با تشریح مثال نظامی شهید سلیمانی درباره حفاظت از یک پل راهبردی ادامه داد: اگر مسئول حفاظت از یک پل باشیم، نمی‌توانیم صرفاً خود پل را حفظ کنیم و از ارتفاعات مشرف به آن غافل شویم؛ چراکه اگر دشمن از ارتفاعات وارد شود، در واقع پل سقوط کرده است.

به گفته این مقام مسئول، مسجد نیز همین وضعیت را دارد؛ محدوده مأموریت امام جماعت، هیئت امنا و خادم مسجد صرفاً ساختمان مسجد نیست، بلکه باید محله پیرامون مسجد را نیز دربرگیرد.

اصلانی تصریح کرد: امام جماعت و هیئت امنایی که تمام فکر و ذکرشان فقط معطوف به فضای کالبدی مسجد باشد، هرچقدر هم تلاش کنند، بدون شناخت درست از حوزه مأموریت خود نمی‌توانند به موفقیت مطلوب برسند. حوزه مأموریت مسجد، محله است.

وی با توصیه به مطالعه کتاب «مسجد تراز اسلامی از منظر امام و رهبر انقلاب» گفت: به نظر من مطالعه این کتاب برای اعضای قرارگاه‌های استانی ضروری است و حتی پیشنهاد می‌کنم جلسه‌ای با حضور نماینده ولی‌فقیه در استان برگزار شود تا این کتاب و دیدگاه‌های امام راحل و رهبر معظم انقلاب درباره مسجد تراز مورد بررسی قرار گیرد.

معاون تبیین و گفتمان‌سازی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با بیان اینکه «امام زمان(عج) منتظر مسجدهاست»، خاطرنشان کرد: اگر مسجدها به جایگاه واقعی خود در جامعه برسند، بسیاری از مؤلفه‌های مورد نیاز برای تحقق جامعه اسلامی به یکدیگر متصل خواهند شد و مسجد می‌تواند نقش نخ تسبیح این حرکت را ایفا کند.

وی در تشریح ویژگی‌های مسجد تراز از منظر رهبر معظم انقلاب، نخستین مؤلفه را «برقرار بودن مسجد» عنوان کرد و گفت: مسجد برقرار یعنی مسجدی که بتواند حداکثر خدمات خود را به مردم ارائه کند. لازم نیست همه مساجد در تمام ساعات شبانه‌روز باز باشند، اما در هر محله باید دست‌کم مسجدی وجود داشته باشد که در زمان‌های مورد نیاز مردم، به‌ویژه برای نماز صبح و نماز مسافران و اصناف، فعال و در دسترس باشد.

وی افزود: مسجدی که در معبر اصلی شهر قرار دارد، ظرفیت بیشتری برای تبدیل شدن به مسجد برقرار دارد و باید به گونه‌ای باشد که مردم بدانند می‌توانند در ساعات مختلف برای اقامه نماز، وضو و استفاده از خدمات مورد نیاز به آن مراجعه کنند.

این مقام مسئول تأکید کرد: مسجد برقرار صرفاً با ابلاغ و دستور ایجاد نمی‌شود؛ این موضوع نیازمند برنامه‌ریزی، تأمین نیروی انسانی، توجه به خادم مسجد و ورود جدی قرارگاه استانی و شهرستانی است.

وی دومین مؤلفه مسجد تراز را «انقلابی بودن» دانست و اظهار کرد: مسجد انقلابی فقط مسجدی نیست که نام انقلاب را بر زبان بیاورد، بلکه باید در متن جامعه و در مسائل اساسی انقلاب حضور داشته باشد. البته اصلاح و انقلابی کردن مسجد، اقدامی تدریجی است و نمی‌توان با ابلاغ و دستور، یک‌شبه مسجد را متحول کرد.

اصلانی با تأکید بر مردمی بودن مسجد گفت: مسجد متعلق به مردم است و ما خادم مردم هستیم. در اصلاح وضعیت مسجد باید صبر و حوصله داشت؛ گاهی ممکن است سامان دادن شرایط یک مسجد شش ماه تا یک سال زمان ببرد.

وی با اشاره به نقش مساجد در تحولات اجتماعی اخیر افزود: بخش مهمی از ظرفیت اجتماعی و انقلابی جامعه از مساجد شکل می‌گیرد و اگر این ظرفیت به‌درستی فعال شود، مسجد می‌تواند نقش مؤثری در پشتیبانی از حرکت‌های مردمی و انقلابی ایفا کند.

این مقام مسئول با بیان اینکه بخش قابل توجهی از ظرفیت مساجد در حوزه انقلابی هنوز فعال نشده است، گفت: فعال کردن این ظرفیت از وظایف اصلی قرارگاه است. شعار دادن کافی نیست؛ قرارگاه باید مسئول مسجد را به سمت عمل و اجرای برنامه‌های مؤثر هدایت کند.

وی سومین ویژگی مسجد تراز را «متمکن بودن» دانست و تصریح کرد: تمکن مسجد صرفاً به معنای داشتن منابع مالی نیست. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تمکن، میزان حضور و مشارکت مردم در مسجد است. مسجدی که مردم در آن حضور ندارند، حتی اگر از نظر مالی امکانات مناسبی داشته باشد، از ظرفیت واقعی خود استفاده نکرده است.

معاون تبیین و گفتمان‌سازی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه ادامه داد: اصلی‌ترین مسئله در مسجد، «پاخور» آن است. اگر نتوانیم مردم را به مسجد جذب کنیم، ایجاد ده‌ها قرارگاه نیز نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. باید نیازهای مردم هر محله شناسایی و میان این نیازها و خدمات مسجد پیوند ایجاد شود؛ اگر مردم بدانند مسجد می‌تواند در حل مسائل و نیازهای آنان نقش‌آفرین باشد، طبیعی است که ارتباط بیشتری با مسجد برقرار خواهند کرد.

وی نقش قرارگاه را در این زمینه اساسی دانست و گفت: طراحی نظام مسائل، شناسایی نیازهای مردم و ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های مسجد و نیازهای محله، کار قرارگاه است و امام جماعت و هیئت امنا به‌تنهایی توان انجام همه این مأموریت‌ها را ندارند.

اصلانی همچنین بر ضرورت حضور بسیج در مسجد تأکید کرد و گفت: نمی‌توان مسجد را بدون بسیج تصور کرد. بسیج باید در مسجد حضور داشته باشد و به عنوان بدنه اجرایی و عملیاتی محله، در خدمت اهداف مسجد و محله اسلامی قرار گیرد.

وی افزود: هیئت امنا نیز ستون مسجد است و مدیریت مسجد بدون حضور و نقش‌آفرینی هیئت امنا امکان‌پذیر نیست. در کنار هیئت امنا باید از ظرفیت نخبگان، مؤمنان، معتمدان و ریش‌سفیدان محله نیز استفاده شود.

اصلانی، چهارمین ویژگی مسجد تراز را «محور بودن در محله اسلامی» عنوان کرد و گفت: هدف اصلی قرارگاه باید ایجاد محله اسلامی باشد. جامعه از محله‌ها تشکیل شده است و اگر بتوانیم محله‌ها را اسلامی کنیم، گام اساسی برای شکل‌گیری جامعه اسلامی برداشته‌ایم.

وی با اشاره به مفهوم محله اسلامی اظهار کرد: محله اسلامی یعنی ایجاد ارتباط و هماهنگی میان مسجد، منازل و خانواده‌ها، مدارس و محیط محله و معابر. مسجد باید برای خانواده‌های محله برنامه داشته باشد، با مدارس ارتباط برقرار کند و برای مسائل و آسیب‌های اختصاصی هر محله، برنامه و نظام مسئله مشخصی داشته باشد.

معاون تبیین و گفتمان‌سازی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه خاطرنشان کرد: هر مسجد باید برای محله خود شناسنامه داشته باشد و نظام مسائل آن محله را بشناسد. قرارگاه باید این ظرفیت‌ها را به یکدیگر متصل کند تا مسجد از یک ساختمان صرفاً عبادی به محور فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و انقلابی محله تبدیل شود.

وی تأکید کرد: اگر قرارگاه بتواند مسجد تراز را در استان سمنان محقق کند، یعنی مسجدی برقرار، انقلابی، متمکن و محور محله اسلامی، در حقیقت یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های تحقق جامعه اسلامی را فراهم کرده است.

همچنین حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی تشرعی، رئیس مرکز رسیدگی به امور مساجد استان سمنان، گزارشی از اقدامات انجام‌شده، برنامه‌های اجراشده و وضعیت فعالیت مساجد استان ارائه کرد.

بخش دیگری از این آیین به تجلیل از جمعی از فعالان و ارکان مساجد اختصاص داشت و از ائمه جماعات، هیئت‌های امنا، خیران و فعالان مسجدساز، فرماندهان پایگاه‌های مقاومت، مدیران کانون‌های فرهنگی و هنری و خادمان مساجد سراسر استان سمنان قدردانی شد.

در این مراسم همچنین پوستر جشنواره «مسیر» رونمایی شد؛ جشنواره‌ای که با هدف شناسایی، معرفی و الگوسازی از تجربه‌های موفق مساجد طراحی شده و محورهایی همچون هنر مسجدپایه، رسانه، تربیت، اقتصاد و خدمات اجتماعی با رویکرد مسجد‌محور را دنبال می‌کند.

این آیین با تأکید بر ضرورت تقویت نقش مسجد در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و تربیتی و استفاده از ظرفیت مساجد برای حل مسائل محلات به کار خود پایان داد.