به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، استان سمنان با برخورداری از بناهای تاریخی متعدد، بخشی ارزشمند از حافظه تاریخی ایران را در خود جای داده است. از گرمابه‌های قدیمی و مساجد کهن گرفته تا بازارها و کاروانسراهایی که روزگاری محل رفت‌وآمد مسافران و بازرگانان بودند، هرکدام روایتگر بخشی از زندگی مردمان این سرزمین در دوره‌های گذشته‌اند.

در همین خصوص، کارشناس میراث‌فرهنگی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی استان اظهار کرد: آثار به‌جامانده در شهرهای سمنان، دامغان، شاهرود و دیگر مناطق استان، علاوه بر ارزش معماری، اطلاعات مهمی درباره شیوه زندگی، باورها و مناسبات اجتماعی مردم در گذشته در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند.

گرمابه پهنه؛ یادگاری از روزگار تیموری

حسین ترحمی با بیان اینکه گرمابه پهنه سمنان بیش از ۶۰۰ سال قدمت دارد، افزود: این بنای تاریخی در سال ۸۵۶ هجری قمری به دستور خواجه غیاث‌الدین بهرام سمنانی ساخته شد و در دوره‌های بعد نیز مورد مرمت قرار گرفت.

وی با بیان اینکه گرمابه پهنه که با نام گرمابه حضرت نیز شناخته می‌شود، امروز به موزه مردم‌شناسی و باستان‌شناسی تبدیل شده است، اظهار کرد: این مجموعه با معماری سنتی و فضاهای متناسب با کاربری گرمابه‌های قدیمی، تصویری از آداب اجتماعی و زندگی روزمره مردم در گذشته ارائه می‌دهد.

مسجد جامع سمنان؛ جلوه‌ای از معماری اسلامی

این کارشناس فرهنگی درباره مساجد تاریخی استان نیز گفت: مسجد جامع سمنان از بناهای شاخص مذهبی شهر است که شکل‌گیری اولیه آن به قرون نخستین اسلامی نسبت داده می‌شود و در دوره‌های مختلف، از جمله سلجوقی و ایلخانی، توسعه یافته است.

وی با بیان اینکه مناره آجری، ایوان مرتفع و بخش‌های مختلف شبستانی، از ویژگی‌های معماری این مسجد به شمار می‌روند، افزود: ترکیب عناصر معماری متعلق به دوره‌های گوناگون، مسجد جامع سمنان را به یکی از آثار قابل‌توجه برای شناخت تحولات معماری اسلامی در منطقه تبدیل کرده است.

مناره تاریخی سمنان؛ هزار سال ایستادگی در گذر زمان

وی با اشاره به قدمت مناره تاریخی مسجد جامع سمنان افزود: این بنای آجری که قدمت آن به حدود هزار سال پیش بازمی‌گردد، از یادگارهای ارزشمند معماری دوران اسلامی است و با تزئینات آجری و کتیبه کوفی خود، جلوه‌ای از هنر معماری ایران در قرون میانه را به نمایش می‌گذارد

مسجد تاریخانه دامغان؛ پیوند معماری ایران با دوران اسلامی

وی با اشاره به جایگاه تاریخی دامغان اظهار کرد: مسجد تاریخانه از مهم‌ترین بناهای کهن این شهر و از نمونه‌های برجسته معماری نخستین دوره اسلامی در ایران است.

به گفته ترحمی، ستون‌های قطور آجری، طاق‌های استوار و ساختار ساده اما چشمگیر این مسجد، از ویژگی‌هایی هستند که توجه پژوهشگران معماری را به خود جلب می‌کنند. مناره آجری مجموعه نیز که در دوره غزنوی ساخته شده، بر اهمیت تاریخی آن افزوده است.

این فعال میراث‌فرهنگی در ادامه عنوان کرد: تاریخانه از نظر معماری، نمونه‌ای ارزشمند از تداوم برخی سنت‌های ساخت‌وساز ایرانی در شکل‌گیری بناهای مذهبی پس از ورود اسلام به شمار می‌رود.

مسجد سلطانی سمنان؛ یادگار دوره قاجار

وی به مسجد سلطانی، معروف به مسجد امام سمنان، اشاره کرد و گفت: این بنا از آثار شاخص دوره قاجار در مرکز شهر است که با صحن وسیع، ایوان‌ها، شبستان‌ها و تزئینات معماری خود شناخته می‌شود.

ترحمی تصریح کرد: قرارگیری مسجد در نزدیکی بازار تاریخی و دیگر عناصر قدیمی شهر، نشان‌دهنده ارتباط نزدیک فضاهای مذهبی، اقتصادی و اجتماعی در ساختار شهرهای سنتی ایران است.

بازار تاریخی سمنان؛ قلب تپنده اقتصاد گذشته

به گفته ترحمی، بازار تاریخی سمنان از دیگر بخش‌های ارزشمند بافت قدیمی شهر است که در شکل‌گیری روابط اقتصادی و اجتماعی مردم نقش داشته است.

وی با بیان اینکه بازارهای سنتی در گذشته تنها محل دادوستد نبودند، بلکه فضایی برای تعامل مردم، انتقال فرهنگ و رونق فعالیت‌های محلی به شمار می‌رفتند، افزود: راسته‌ها، گذرها و حجره‌های بازار سمنان نیز بازتابی از شیوه تجارت و زندگی شهری در دوره‌های گذشته هستند.

پیر علمدار دامغان؛ هنر آجرکاری در بنایی تاریخی

وی همچنین از مقبره پیر علمدار دامغان به‌عنوان یکی از آثار شاخص معماری آرامگاهی ایران یاد کرد و گفت: این بنا در اوایل قرن پنجم هجری قمری ساخته شده و به دلیل آجرکاری‌های ظریف، کتیبه تاریخی و ساختار برج‌مانند خود اهمیت دارد.

ترحمی افزود: مقبره پیر علمدار نشان می‌دهد که دامغان در سده‌های نخستین پس از اسلام، از جایگاه قابل‌توجهی در زمینه معماری و هنرهای وابسته به ساختمان برخوردار بوده است.

کاروانسراهای تاریخی؛ روایت راه‌های کهن

این کارشناس فرهنگی با اشاره به اهمیت راه‌های تاریخی استان، کاروانسرای شاه‌عباسی سمنان و مجموعه کاروانسراهای میاندشت را از آثار مهم مرتبط با رفت‌وآمد کاروان‌ها دانست.

وی ادامه داد: کاروانسرای شاه‌عباسی سمنان از یادگارهای دوره صفوی است و با فضاهایی مانند حیاط مرکزی، حجره‌ها و ایوان‌ها، نمونه‌ای از معماری متناسب با نیازهای سفر در گذشته به شمار می‌رود.

به گفته ترحمی، مجموعه کاروانسراهای میاندشت نیز که در مسیر تاریخی ارتباطی شرق و غرب کشور قرار داشته، در روزگار رونق کاروان‌ها نقش مهمی در استراحت مسافران و پشتیبانی از فعالیت‌های تجاری ایفا می‌کرده است.

حفاظت از بناهای تاریخی؛ مسئولیتی برای امروز و فردا

این کارشناس میراث‌فرهنگی با تأکید بر ضرورت نگهداری از آثار تاریخی استان خاطرنشان کرد: گذر زمان، فرسودگی مصالح و مداخلات غیراصولی می‌تواند به اصالت این بناها آسیب وارد کند؛ ازاین‌رو، مرمت علمی، مستندسازی و نظارت تخصصی باید در اولویت برنامه‌های حفاظتی قرار گیرد.

وی همچنین آگاهی‌رسانی عمومی و مشارکت مردم محلی را از عوامل مؤثر در حفاظت از میراث تاریخی دانست و افزود که شناخت ارزش واقعی این آثار، زمینه توجه بیشتر جامعه به نگهداری از آن‌ها را فراهم می‌کند.

به گفته این فعال میراث‌فرهنگی، بناهای تاریخی سمنان تنها یادگارهایی از گذشته نیستند؛ این آثار بخشی از هویت فرهنگی منطقه را شکل می‌دهند و ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری فرهنگی دارند.

ترحمی در نهایت خاطرنشان کرد: معرفی درست آن‌ها می‌تواند علاوه بر آشنایی نسل جوان با تاریخ سرزمین خود، به رونق اقتصادی مناطق تاریخی و انتقال این میراث ارزشمند به نسل‌های آینده کمک کند.

 انتهای خبر/