به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»؛ هر سال با آغاز فصل برداشت باریجه، بخشی از مراتع کوهستانی استان سمنان به محل فعالیت بهره‌بردارانی تبدیل می‌شود که با رعایت ضوابط منابع طبیعی، شیرابه این گیاه ارزشمند را برداشت می‌کنند؛ محصولی که شاید کمتر برای عموم شناخته شده باشد، اما در صنایع داروسازی، عطرسازی و برخی فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی، جایگاهی ویژه دارد.

استان سمنان به‌ویژه در ارتفاعات و مراتع شهرستان‌های آرادان، مهدیشهر، شاهرود و دامغان، از مهم‌ترین رویشگاه‌های طبیعی باریجه در کشور به شمار می‌رود. شرایط اقلیمی، ارتفاع مناسب و پوشش مرتعی این مناطق، زمینه رویش طبیعی این گونه را فراهم کرده و آن را به یکی از ظرفیت‌های اقتصادی منابع طبیعی استان تبدیل کرده است.

در همین راستا، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در بازدید از رویشگاه‌های باریجه منطقه رامه آرادان از پیش‌بینی برداشت بیش از هفت هزار کیلوگرم شیرابه باریجه در سال جاری خبر داد و بر رعایت اصول فنی برداشت و حفاظت از رویشگاه‌ها تأکید کرد.

علیرضا رهایی با اشاره به اهمیت این گونه مرتعی اظهار کرد: برداشت باریجه باید بر اساس دستورالعمل‌های علمی، در زمان مناسب و بدون آسیب به بوته‌ها انجام شود تا امکان بهره‌برداری پایدار از این ذخیره ارزشمند برای سال‌های آینده نیز حفظ شود.

وی همچنین از اجرای برنامه احیای رویشگاه‌ها خبر داد و گفت: بهره‌برداران موظف شده‌اند معادل ۱۰ درصد از میزان برداشت خود، بذر باریجه را برای اجرای طرح‌های احیایی تحویل دهند تا توسعه این گونه در فصل مناسب انجام شود.

خام‌فروشی؛ حلقه مفقوده اقتصاد باریجه

رضا زمانی، کارشناس حوزه منابع طبیعی و اقتصاد گیاهان دارویی، در گفت‌وگو با خبرنگار مرآت با اشاره به جایگاه اقتصادی باریجه اظهار کرد: باریجه یکی از مهم‌ترین گونه‌های دارویی مرتعی ایران است که صمغ آن در صنایع داروسازی، عطرسازی و برخی محصولات آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد.

وی افزود: این محصول در میان گیاهان دارویی صادراتی ایران جایگاه ارزشمندی دارد، اما میزان صادرات آن به دلیل محدودیت منابع طبیعی، سیاست‌های حفاظتی و نوسانات بازار جهانی متغیر است؛ بنابراین اگرچه نمی‌توان آن را از اقلام عمده صادرات غیرنفتی دانست، اما از نظر ارزش اقتصادی، یکی از محصولات مهم گیاهان دارویی کشور محسوب می‌شود.

زمانی با اشاره به ظرفیت‌های استان سمنان گفت: بخش عمده باریجه استان از رویشگاه‌های طبیعی تأمین می‌شود و همین موضوع باعث شده حفاظت از این ذخایر اهمیت بیشتری پیدا کند، زیرا افزایش تولید از طریق برداشت بیشتر امکان‌پذیر نیست و تنها با مدیریت علمی و حفظ رویشگاه‌ها می‌توان این ظرفیت را برای سال‌های آینده حفظ کرد.

بهره‌برداری پایدار؛ شرط حفظ طلای سبز

این کارشناس ادامه داد: برداشت صمغ باریجه باید فقط از گیاهان بالغ و با رعایت تعداد و عمق مجاز تیغ‌زنی انجام شود، زیرا برداشت زودهنگام یا ایجاد برش‌های متعدد، موجب تضعیف و حتی خشک شدن گیاه خواهد شد.

وی تأکید کرد: بر اساس دستورالعمل‌های سازمان منابع طبیعی، بهره‌برداری از باریجه تنها در قالب طرح‌های مصوب و با دریافت مجوز انجام می‌شود، زیرا این گونه نسبت به برداشت غیراصولی بسیار آسیب‌پذیر است و احیای طبیعی آن نیز زمان زیادی نیاز دارد.

زمانی خام‌فروشی را یکی از مهم‌ترین چالش‌های این بخش دانست و گفت: در شرایط فعلی، بخش عمده سود این محصول نصیب واسطه‌ها می‌شود، در حالی که اگر پاک‌سازی، درجه‌بندی، بسته‌بندی و بخشی از فرآوری اولیه در داخل استان انجام شود، ارزش افزوده بیشتری نصیب بهره‌برداران خواهد شد.

وی آموزش بهره‌برداران، تقویت تشکل‌های محلی، نظارت مستمر بر برداشت، اجرای طرح‌های احیایی و حرکت به سمت اهلی‌سازی و کشت باریجه در عرصه‌های مناسب را از مهم‌ترین راهکارهای حفظ این گونه ارزشمند برشمرد.

جمع‌بندی

باریجه یکی از ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده اقتصاد منابع طبیعی سمنان است؛ ظرفیتی که می‌تواند هم به حفظ مراتع کمک کند و هم برای بهره‌برداران درآمد ایجاد کند. با این حال، تحقق این هدف نیازمند بهره‌برداری علمی، جلوگیری از خام‌فروشی و توسعه زنجیره ارزش در داخل استان است؛ مسیری که می‌تواند «طلای سبز» مراتع سمنان را به فرصت پایدار اقتصادی تبدیل کند.

انتهای خبر/