علی یزدانیان در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» با تأکید بر اینکه آینده کشور تنها با اتکا به منابع اقتصادی، ظرفیت‌های فناورانه یا صرف برخورداری از جمعیت جوان ساخته نمی‌شود، گفت: مزیت راهبردی ایران زمانی محقق خواهد شد که جوانان از جایگاه مخاطب سیاست‌ها عبور کرده و به بازیگران واقعی در فرآیند سیاست‌گذاری، تصمیم‌سازی و حل مسائل عمومی تبدیل شوند.

دکتری تخصصی حقوق عمومی با اشاره به اینکه جهان امروز با شتابی کم‌سابقه در حال تغییر است، افزود: هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، فناوری‌های نوظهور، تحولات بازار کار، تغییرات اجتماعی و زیست‌محیطی، بسیاری از الگوهای سنتی مدیریت و سیاست‌گذاری را با چالش مواجه کرده‌اند و در چنین شرایطی نمی‌توان آینده را صرفاً با ابزارها و روش‌های گذشته مدیریت کرد.

وی در ادامه عنوان کرد: کشورهایی در مواجهه با آینده موفق‌تر خواهند بود که بتوانند میان تجربه گذشته، دانش روز و ظرفیت نسل جدید پیوند برقرار کنند و از سرمایه انسانی خود برای عبور از عدم‌قطعیت‌های پیش‌رو بهره بگیرند.

یزدانیان با بیان اینکه صرف جوان بودن جمعیت، به خودی خود یک مزیت محسوب نمی‌شود، تصریح کرد: این ظرفیت زمانی به یک مزیت واقعی تبدیل خواهد شد که به دانش، مهارت، نوآوری، اشتغال مولد، مسئولیت‌پذیری و مشارکت اجتماعی گره بخورد.

گذار از جوان‌گرایی به حکمرانی جوان‌محور

این استاد دانشگاه سمنان با تأکید بر ضرورت عبور از جوان‌گرایی صرف، گفت: در سال‌های گذشته، جوان‌گرایی بیشتر در قالب حضور جوانان در برخی مسئولیت‌ها، برنامه‌ها و فعالیت‌ها مطرح شده، اما اگر این رویکرد تنها به کاهش سن مدیران یا حضور نمادین جوانان محدود شود، نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد.

وی افزود: آنچه امروز بیش از گذشته اهمیت دارد، حرکت از «جوان‌گرایی» به سمت «حکمرانی جوان‌محور» است؛ به این معنا که جوانان فقط مخاطب سیاست‌ها نباشند، بلکه در شناسایی مسائل، تولید ایده، سیاست‌پژوهی، تصمیم‌سازی، اجرای برنامه‌ها و ارزیابی نتایج نیز نقش ایفا کنند.

یزدانیان همچنین تصریح کرد: حکمرانی جوان‌محور به معنای کنار گذاشتن تجربه نسل‌های گذشته نیست، بلکه به معنای پیوند تجربه و دانش نسل‌های پیشین با خلاقیت، انرژی و نگاه نوآورانه نسل جدید است.

جوانان؛ بخشی از ظرفیت حل مسائل پیچیده کشور

وی با اشاره به پیچیده‌تر شدن مسائل کشور اظهار داشت: موضوعاتی مانند اشتغال، مهاجرت نخبگان، محیط زیست، مدیریت منابع، توسعه شهری، آسیب‌های اجتماعی، تحول دیجیتال و اقتصاد دانش‌بنیان، با راهکارهای ساده و تک‌بعدی حل نمی‌شوند و نیازمند دانش تخصصی، داده، پژوهش، گفتگو و مشارکت گروه‌های مختلف اجتماعی هستند.

این استاد دانشگاه سمنان افزود: در این میان، جوانان متخصص و تحصیل‌کرده می‌توانند بخشی از ظرفیت فکری و تخصصی مورد نیاز برای حل این مسائل را فراهم کنند، به شرط آنکه بستر مشارکت مؤثر برای آنان فراهم شود.

یزدانیان با بیان اینکه نقش جوانان در عرصه عمومی باید از مطالبه‌گری صرف فراتر برود، گفت: جوان آینده باید علاوه بر بیان مسائل، مسئله‌شناس و راه‌حل‌محور نیز باشد، زیرا مطالبه‌گری زمانی بیشترین اثر را بر سیاست‌گذاری خواهد داشت که با شناخت دقیق مسئله، استفاده از داده، مطالعه تجربه‌های موفق و ارائه راهکارهای عملی همراه باشد.

دانشگاه؛ حلقه اتصال جوانان به حکمرانی

این استاد دانشگاه سمنان دانشگاه را یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال جوانان به نظام حکمرانی دانست و تصریح کرد: دانشگاه نباید صرفاً محل انتقال دانش و صدور مدرک باشد، بلکه باید به بستری برای شناسایی مسائل واقعی جامعه و تولید راه‌حل تبدیل شود.

وی ادامه داد: ارتباط میان دانشگاه، دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری، بخش خصوصی و نهادهای اجتماعی می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند تا دانشجویان و پژوهشگران جوان به صورت مستقیم در حل مسائل واقعی مشارکت داشته باشند.

به گفته وی، هسته‌های سیاست‌پژوهی، گروه‌های مسئله‌محور و اندیشکده‌های جوانان نیز می‌توانند در این مسیر نقش مؤثری ایفا کنند.

نقش فناوری و آینده‌پژوهی در ایران آینده

این استاد دانشگاه سمنان با اشاره به نقش فناوری‌های نوین در آینده حکمرانی گفت: هوش مصنوعی، داده‌های بزرگ، اقتصاد دیجیتال و سایر فناوری‌های نوظهور نه تنها شیوه تولید و کسب‌وکار، بلکه شیوه اداره جامعه را نیز دگرگون خواهند کرد و جوانان به دلیل ارتباط نزدیک‌تر با این فناوری‌ها می‌توانند در تحول دیجیتال و شکل‌گیری حکمرانی هوشمند نقش‌آفرین باشند.

وی افزود: البته این موضوع نیازمند آموزش، زیرساخت، فرصت نوآوری و ایجاد فضای مناسب برای تبدیل ایده به محصول و خدمت است.

یزدانیان با تأکید بر اهمیت آینده‌پژوهی اظهار داشت: آینده‌پژوهی به معنای پیش‌بینی قطعی آینده نیست، بلکه به معنای شناخت روندها، شناسایی فرصت‌ها و تهدیدها و آمادگی برای سناریوهای مختلف است و حضور جوانان در این فرآیند از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از تصمیمات امروز، مستقیماً آینده زندگی آنان را شکل می‌دهد.

اعتماد متقابل و شایسته‌سالاری

وی با بیان اینکه حرکت به سوی حکمرانی جوان‌محور بدون اعتماد متقابل ممکن نیست، گفت: جوانان باید احساس کنند که حضور آنان در فرآیندهای عمومی واقعی است و نظراتشان صرفاً برای تکمیل جلسات و برنامه‌های تشریفاتی شنیده نمی‌شود.

این استاد دانشگاه سمنان ادامه داد: در مقابل، جوانان نیز باید مسئولیت مشارکت خود را بپذیرند و بدانند که مشارکت مؤثر نیازمند دانش، اخلاق حرفه‌ای، تحمل نقد، کار جمعی و پاسخگویی است.

وی همچنین تأکید کرد: جوان‌محوری باید با شایسته‌سالاری همراه باشد، زیرا جوان بودن به‌تنهایی معیار کافی برای مدیریت نیست و آنچه باید مبنای مسئولیت‌سپاری قرار گیرد، تخصص، توانایی، خلاقیت، اخلاق حرفه‌ای و کارنامه عملکرد است.

اقدام‌های عملی برای تحقق حکمرانی جوان‌محور

یزدانیان تصریح کرد: برای تحقق این رویکرد، ایجاد شبکه‌های تخصصی جوانان برای شناسایی و تحلیل مسائل کشور، فراهم کردن مسیر مشخص برای انتقال ایده‌های آنان به نظام تصمیم‌گیری، تقویت اندیشکده‌ها و هسته‌های سیاست‌پژوهی جوانان، پیوند دادن پژوهش‌های دانشگاهی با مسائل واقعی جامعه، شناسایی و مستندسازی تجربه‌های موفق جوانان و استفاده از ظرفیت فناوری‌های نوین برای مشارکت عمومی باید در دستور کار قرار گیرد.

وی افزود: مهم‌تر از همه، باید میزان اثرگذاری این مشارکت‌ها نیز به صورت دقیق ارزیابی شود تا مشخص باشد چه تعداد از ایده‌ها به برنامه، سیاست یا اقدام اجرایی تبدیل شده‌اند.

این استاد دانشگاه سمنان در پایان تأکید کرد: آینده ایران را نمی‌توان صرفاً پیش‌بینی کرد، بلکه باید آن را ساخت و این آینده زمانی ساخته خواهد شد که جوانان نه صرفاً یک گروه نیازمند حمایت، بلکه بخشی از سرمایه راهبردی کشور دیده شوند و فرصت حضور آنان از سطح برنامه‌های نمادین فراتر رفته و به فرآیند واقعی تصمیم‌سازی و حل مسائل کشور پیوند بخورد.

انتهای خبر/