به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، سینما فقط یک سالن تاریک و پرده‌ای روشن نیست؛ سینما روایت است. روایت آدم‌ها، شهرها، فرهنگ‌ها و قصه‌هایی که اگر ثبت نشوند، به مرور در هیاهوی زمان فراموش می‌شوند.

ایران سرزمینی پر از قصه است و هر گوشه آن می‌تواند قاب یک فیلم باشد؛ از کوچه‌های تاریخی و بناهای کهن گرفته تا زندگی مردم، آیین‌ها، طبیعت و اتفاقاتی که شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند اما ظرفیت تبدیل شدن به یک روایت ماندگار را دارند.

در این میان، استان سمنان یکی از همان قاب‌های نادیده سینمای ایران است؛ استانی که در یک جغرافیای منحصربه‌فرد، از کویر تا کوهستان، از کاروانسراهای تاریخی تا روستاهای دارای هویت فرهنگی و از آیین‌های بومی تا داستان‌های انسانی، مجموعه‌ای از سوژه‌های ناب را در خود جای داده است.

با این حال، سهم سمنان از سینمای ایران همچنان کمتر از ظرفیت‌های واقعی آن است. بسیاری از لوکیشن‌ها، قصه‌ها و شخصیت‌های این استان هنوز فرصت حضور جدی در قاب سینما پیدا نکرده‌اند و این پرسش همچنان باقی است که چرا این ظرفیت‌ها کمتر دیده شده‌اند؟

وقتی لوکیشن‌های سمنان روی پرده نمی‌آیند

سینما علاوه بر هنر، یک صنعت فرهنگی است؛ صنعتی که می‌تواند به معرفی یک منطقه، رونق گردشگری، ایجاد اشتغال و تقویت هویت فرهنگی کمک کند.

بسیاری از استان‌های کشور در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند با جذب گروه‌های فیلمسازی و حمایت از تولیدات بومی، نام خود را در نقشه سینمای ایران پررنگ‌تر کنند. سمنان نیز با داشتن ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی فراوان، می‌تواند سهم بیشتری در این مسیر داشته باشد.

اما برای رسیدن به این هدف، تنها داشتن جاذبه‌های بصری کافی نیست؛ نیاز به برنامه‌ریزی، حمایت از فیلمسازان بومی، ایجاد زیرساخت‌های لازم و ارتباط مستمر میان مدیران فرهنگی و فعالان سینما وجود دارد.

سمنان نیازمند هویت سینمایی مستقل است

در همین رابطه حسن خورشیدی، فیلمساز سمنانی، در گفتگو با مرآت با اشاره به موقعیت جغرافیایی سمنان و نزدیکی آن به تهران، این ویژگی را هم فرصت و هم تهدید دانست و گفت: نزدیکی به پایتخت باعث شده بسیاری از استعدادهای استان برای فعالیت حرفه‌ای راهی تهران شوند و در نتیجه سینمای استان از بخشی از نیروهای متخصص خود خالی شود.

وی افزود: در ساختار متمرکز سینمای ایران، ظرفیت‌های تاریخی، اقلیمی و انسانی سمنان گاهی بیشتر به عنوان «لوکیشن» دیده می‌شوند تا «منبع روایت» و این مسئله باعث شده استان هنوز نتواند هویت سینمایی مستقل خود را پیدا کند.

خورشیدی معتقد است سمنان باید از کلیشه‌هایی مانند روایت صرف از کویر فاصله بگیرد و به سمت تعریف یک هویت سینمایی متکی بر تنوع فرهنگی، انسانی و تاریخی خود حرکت کند.

فرصت نمایش؛ گلوگاه اصلی فیلمسازان جوان

این فیلمساز، مشکلات سینمای استان را زنجیره‌ای از مسائل به‌هم‌پیوسته دانست و گفت: یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌ها، فرصت نمایش و زیرساخت‌های حمایتی است.

به گفته خورشیدی، آموزش‌های آنلاین اگرچه دسترسی جوانان به دانش سینمایی را افزایش داده، اما تجربه زیسته، امکان تولید و حضور در فضای حرفه‌ای همچنان اهمیت زیادی دارد و فیلمسازی که فرصت دیده‌شدن و حمایت محلی نداشته باشد، به‌تدریج دلسرد شده یا مسیر مهاجرت را انتخاب می‌کند.

وی ایجاد دفاتر تولید و شوراهای حمایتی برای فیلم کوتاه و مستند را از نیازهای جدی سینمای استان عنوان کرد و گفت: این ساختارها باید از پروژه‌های خلاقانه حمایت واقعی داشته باشند.

سمنان با پراکندگی تولید مواجه است

خورشیدی درباره تعداد فیلمسازان فعال استان نیز گفت: آمار دقیقی از تعداد فعالان سینمایی وجود ندارد و این موضوع به تعریف «فعال» بستگی دارد.

وی افزود: اگر تولید مستمر را ملاک قرار دهیم، تعداد فیلمسازان حرفه‌ای استان چندان زیاد نیست و اگرچه هر سال تلاش‌های ارزشمندی در حوزه فیلم کوتاه و مستند انجام می‌شود، اما این تولیدات هنوز به یک جریان منسجم تبدیل نشده‌اند.

این فیلمساز، نبود یک بانک اطلاعاتی جامع از تولیدات سینمایی استان را نیز یکی از خلأهای موجود دانست و تأکید کرد: در حال حاضر بیشتر با تولیدات پراکنده مواجه هستیم تا یک برنامه راهبردی برای تولید.

قصه‌های سمنان ظرفیت ملی شدن دارند

خورشیدی معتقد است بسیاری از قصه‌های سمنان قابلیت فراتر رفتن از مرزهای استان را دارند.

وی اسطوره‌ها و روایت‌های شفاهی، تاریخ معاصر، تنوع اقلیمی، مسیر جاده ابریشم، آیین‌های مردم سمنان، شاهرود و دامغان، شخصیت‌های تاریخی، مذهبی و عرفانی و به‌ویژه روایت‌های دفاع مقدس و زندگی شهدا را از جمله ظرفیت‌های مهم داستانی استان برشمرد.

به گفته وی، مسئله اصلی این است که این قصه‌ها با زبان سینمایی ملی و حتی جهانی روایت شوند و درگیر روایت‌های محدود و صرفاً محلی نشوند.

تمرکززدایی می‌تواند استعدادها را نگه دارد

این فیلمساز، تمرکززدایی را یکی از راهکارهای اصلی برای جلوگیری از مهاجرت استعدادهای سینمایی دانست و افزود: تا زمانی که تولید و توزیع سینما در تهران متمرکز باشد، مهاجرت فیلمسازان به پایتخت امری منطقی خواهد بود.

خورشیدی ایجاد مجموعه‌های تولید فیلم، کارگاه‌های فیلمسازی و حمایت مشترک حوزه هنری، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخش خصوصی را ضروری دانست و تأکید کرد: تأمین منابع مالی ارزان برای تولید نیز می‌تواند به شکل‌گیری بازار محلی سینما کمک کند.

وی با اشاره به حضور آثار فیلمسازان استان در جشنواره‌های ملی گفت: این ارتباط وجود دارد، اما بیشتر موردی و وابسته به توانایی و پیگیری شخصی فیلمسازان است.

خورشیدی برگزاری کارگاه‌های ارائه و توسعه ایده با حضور داوران و کارشناسان جشنواره‌های ملی را پیشنهاد کرد تا فیلمسازان پیش از ورود به مرحله تولید بتوانند پروژه‌های خود را در معرض ارزیابی حرفه‌ای قرار دهند.

دفاع مقدس؛ یک روایت انسانی برای سینمای سمنان

این فیلمساز در پاسخ به اینکه اگر قرار باشد یک فیلم مهم و ماندگار درباره سمنان ساخته شود، چه موضوعی را پیشنهاد می‌کند، به نقش مردم و شهدا در دوران دفاع مقدس اشاره کرد.

وی گفت این روایت می‌تواند به جای تمرکز صرف بر صحنه‌های جنگ، بر خانواده‌ها، مادران، دوستی‌ها و لحظات انسانی زندگی مردم در آن دوران تمرکز کند.

خورشیدی همچنین تحولات امروز سمنان در کنار ریشه‌های عمیق تاریخی آن را موضوعی قابل تأمل دانست و «کم‌آبی و همزیستی با کویر» را نیز ظرفیتی برای یک روایت استعاری از تاب‌آوری مردم عنوان کرد.

مطالبه سینماگران؛ تغییر نگاه از سخت‌افزار به نرم‌افزار

خورشیدی در پایان، مهم‌ترین نیاز سینمای استان را تغییر نگاه از سخت‌افزار به نرم‌افزار دانست و گفت: ساخت سینما و ایجاد زیرساخت مهم است، اما سرمایه انسانی اهمیت بیشتری دارد.

وی پیشنهاد ایجاد یک شورای سیاست‌گذاری سینمای استان با حضور هنرمندان را مطرح کرد و خواستار آن شد که بخشی از اعتبارات فرهنگی به جای هزینه‌کردهای پراکنده، به شکل هدفمند برای تولید آثار باکیفیت اختصاص پیدا کند.

این فیلمساز تأکید کرد: سینمای سمنان بیش از مدیر، به تسهیل‌گر نیاز دارد؛ افرادی که مسیر تولید، آموزش، نمایش و ارتباط فیلمسازان استان با بدنه حرفه‌ای سینمای کشور را هموار کنند.

سینمایی که باید از سمنان روایت کند

سمنان فقط یک لوکیشن زیبا برای فیلمبرداری نیست؛ این استان مجموعه‌ای از داستان‌های انسانی است. داستان مردمی که در دل کویر زندگی ساخته‌اند، روستاهایی که فرهنگ و آیین‌های خود را حفظ کرده‌اند، تاریخی که در بناها و آثار کهن باقی مانده و نسلی جوان که نیازمند دیده شدن است.

روز سینما فرصتی است برای پرسیدن یک سؤال مهم؛ چرا بسیاری از این قاب‌ها هنوز روی پرده سینما دیده نشده‌اند؟

شاید زمان آن رسیده است که سمنان نه فقط میزبان چند پلان کوتاه از یک فیلم، بلکه به یک مقصد جدی برای روایت‌های سینمایی تبدیل شود.

سینما می‌تواند پنجره‌ای باشد که ایران و جهان، سمنان را از زاویه‌ای تازه ببینند؛ اما برای باز شدن این پنجره، باید نگاه‌ها به سمت این قاب نادیده بیشتر شود.

انتهای خبر/