به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»؛ فعال رسانه‌ای در یادداشتی نوشت: در روزگاری که تلفن‌های همراه بی‌وقفه روشن‌اند، خبرها پشت‌سرهم می‌آیند و شبکه‌های اجتماعی لحظه‌ای ذهن را رها نمی‌کنند، انسان امروز در دل یک جریان دائمی از صدا و تصویر زندگی می‌کند؛ جریانی که در آن «خاموشی» کمیاب‌تر از همیشه شده است.

در چنین فضایی، عرفه برای بسیاری از مردم تنها یک مناسبت مذهبی در تقویم نیست؛ بلکه می‌تواند لحظه‌ای برای فاصله گرفتن از این هیاهوی بی‌وقفه باشد؛ فرصتی کوتاه برای برگشتن به سکوتی که در زندگی روزمره کمتر مجال تجربه آن فراهم می‌شود.

اگر در عصر عرفه به شهر نگاه کنیم، حتی در شلوغ‌ترین نقاط نیز نوعی تغییر نامحسوس احساس می‌شود؛ انگار سرعت زندگی برای لحظاتی کم می‌شود و ذهن‌ها، ولو برای مدت کوتاه، از فشار مداوم خبرها و دغدغه‌ها فاصله می‌گیرند. همین مکث‌های کوتاه است که معنای عرفه را در زندگی امروز پررنگ‌تر می‌کند.

جامعه امروز، بیش از هر زمان دیگری در معرض انبوه اطلاعات قرار دارد. فرد در طول یک روز عادی، از اخبار اقتصادی و سیاسی گرفته تا روایت‌های پراکنده شبکه‌های اجتماعی، با حجم گسترده‌ای از داده‌ها روبه‌روست؛ داده‌هایی که نه‌تنها آگاهی می‌آورند، بلکه در بسیاری موارد، اضطراب نیز تولید می‌کنند.

در چنین شرایطی، مسئله اصلی دیگر فقط «سرعت زندگی» نیست، بلکه «نبود توقف» است. ذهن انسان مدرن به‌تدریج به وضعیتی عادت کرده که در آن، فرصت پردازش آرام افکار کمتر و کمتر می‌شود. نتیجه این وضعیت، نوعی خستگی پنهان است؛ خستگی‌ای که شاید در ظاهر دیده نشود، اما در عمق رفتار و احساس افراد قابل ردیابی است.

در چنین زمینه‌ای، عرفه می‌تواند معنایی فراتر از یک مناسک مذهبی پیدا کند؛ نوعی امکان برای مکث. مکثی که در آن انسان برای لحظاتی از بیرون فاصله می‌گیرد و دوباره به درون خود بازمی‌گردد.

این بازگشت به درون، الزاماً تجربه‌ای پیچیده نیست. گاهی در ساده‌ترین شکل خود، فقط به معنای کم شدن سرعت ذهن، سبک‌تر شدن فکر و فاصله گرفتن از فشار مداوم خبرها و شبکه‌های اجتماعی است. حتی چند ساعت دوری از این جریان بی‌وقفه، می‌تواند کیفیت ادراک انسان از زندگی را تغییر دهد.

در این میان، نیایش و دعا در چنین روزی، می‌تواند نه فقط یک عمل آیینی، بلکه نوعی تجربه آرام‌سازی ذهن باشد؛ تجربه‌ای که انسان را از فضای پراکنده بیرونی به یک تمرکز درونی بازمی‌گرداند.

شاید در نهایت، مهم‌ترین کارکرد عرفه در جهان امروز نه در شکل مناسک آن، بلکه در همین «حق مکث» باشد؛ حقی که زندگی مدرن کمتر برای انسان باقی گذاشته است.

در روزگاری که جهان انسان را به دویدن بی‌وقفه عادت داده است، شاید عرفه یادآوری کوتاهی باشد از اینکه ایستادن، گاهی از دویدن مهم‌تر است.

یادداشت: محسن زمانپور- فعال رسانه‌ای