به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی مرآت، سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ در استان سمنان در حالی آغاز می‌شود که حدود ۱۲۵ هزار دانش‌آموز راهی مدارس می‌شوند؛ دانش‌آموزانی که اگرچه پشت یک نیمکت می‌نشینند، اما الزاماً با امکانات و شرایط اقتصادی یکسانی سال تحصیلی خود را شروع نمی‌کنند.

بازگشایی مدارس برای خانواده‌ها تنها به خرید چند دفتر و مداد محدود نمی‌شود. کیف و کفش، پوشاک مدرسه، نوشت‌افزار، سرویس رفت‌وآمد و در برخی خانواده‌ها هزینه کلاس‌های تقویتی، آموزش‌های مکمل و ابزارهای دیجیتال، مجموعه‌ای از مخارجی است که هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی بر سبد هزینه خانوار اضافه می‌شود.

در این میان، تفاوت توان اقتصادی خانواده‌ها می‌تواند خود را در کیفیت تجربه آموزشی دانش‌آموزان نیز نشان دهد؛ موضوعی که صرفاً به تأمین لوازم اولیه مدرسه محدود نمی‌شود و به دسترسی برابر به امکانات و فرصت‌های آموزشی بازمی‌گردد.

در استان سمنان، هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی، اقداماتی برای حمایت از دانش‌آموزان کم‌برخوردار نیز انجام شده است. توزیع بسته‌های نوشت‌افزار و اقلام آموزشی از سوی نهادهای حمایتی، بخشی از این اقدامات است؛ کمک‌هایی که می‌تواند بخشی از هزینه خانواده‌های نیازمند را کاهش دهد.

با این حال، پرسش اساسی فراتر از تأمین یک بسته نوشت‌افزار است؛ اینکه آیا دانش‌آموزان با شرایط اقتصادی متفاوت، در طول سال تحصیلی نیز از فرصت‌های آموزشی مشابهی برخوردار خواهند بود یا فاصله اقتصادی خانواده‌ها در ادامه مسیر، به فاصله آموزشی تبدیل می‌شود.

وقتی توان مالی، کیفیت فرصت آموزشی را تعیین می‌کند

ابوالحسن فرزانه، کارشناس مسائل اجتماعی، درباره تأثیر تفاوت اقتصادی خانواده‌ها بر فرصت‌های آموزشی معتقد است مسئله فقط هزینه خرید دفتر، کیف یا کفش نیست؛ بلکه زمانی که آموزش به کالا تبدیل شود، قدرت مالی خانواده می‌تواند به یک مزیت آموزشی تبدیل شود.

او می‌گوید خانواده‌ای که توان اقتصادی بیشتری دارد، امکان استفاده از کلاس‌های تقویتی، آموزش‌های مکمل، ابزارهای دیجیتال و منابع آموزشی متنوع‌تری را برای فرزند خود فراهم می‌کند، در حالی که خانواده‌های کم‌برخوردار ممکن است حتی در تأمین نیازهای اولیه آموزشی نیز با مشکل مواجه باشند.

فرزانه تفاوت اقتصادی را زمانی به تفاوت آموزشی مرتبط می‌داند که پول، کیفیت فرصت‌های یادگیری را تعیین کند. به گفته او، دو دانش‌آموز ممکن است در یک شهر و حتی یک مدرسه تحصیل کنند، اما به دلیل تفاوت توان مالی خانواده‌ها، تجربه آموزشی یکسانی نداشته باشند.

این کارشناس مسائل اجتماعی تأکید می‌کند عدالت آموزشی صرفاً به این معنا نیست که همه دانش‌آموزان از یک کتاب درسی یا یک کلاس استفاده کنند، بلکه دسترسی به معلم توانمند، فضای آموزشی مناسب، کتابخانه، تجهیزات و حمایت تحصیلی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

او درباره توزیع بسته‌های حمایتی میان دانش‌آموزان نیازمند نیز معتقد است این اقدامات ارزشمند است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله عدالت آموزشی را حل کند؛ چراکه بسته حمایتی یک نیاز فوری را پاسخ می‌دهد، در حالی که عدالت آموزشی به یک سازوکار پایدار نیاز دارد.

فرزانه می‌گوید تقویت مدارس دولتی و افزایش کیفیت آموزش عمومی باید در مرکز سیاست‌های آموزشی قرار گیرد تا کیفیت تحصیل دانش‌آموزان تا حد زیادی به قدرت خرید والدین وابسته نباشد.

به اعتقاد او، مدرسه باید محل ایجاد فرصت برابر باشد، نه فضایی که تفاوت طبقاتی خانواده‌ها در آن برای دانش‌آموزان آشکار شود. دولت و آموزش‌وپرورش باید هزینه واقعی آموزش عمومی را تأمین کنند و نهادهای خیریه و حمایتی نیز می‌توانند در شناسایی و پشتیبانی از دانش‌آموزان کم‌برخوردار نقش مکمل داشته باشند.

این کارشناس مسائل اجتماعی همچنین پیشنهاد می‌کند در استان سمنان، حمایت از دانش‌آموزان کم‌برخوردار به یک نظام پایدار تبدیل شود؛ به این معنا که مدارس و مناطق کم‌برخوردار شناسایی شوند و متناسب با نیاز خود از تجهیزات، امکانات آموزشی، حمایت تغذیه‌ای، حمل‌ونقل و دسترسی به آموزش‌های مکمل برخوردار شوند.

فرزانه تأکید می‌کند: «عدالت آموزشی با صدقه آموزشی محقق نمی‌شود؛ با عادلانه‌کردن دسترسی به آموزش محقق می‌شود.»

مسئله‌ای فراتر از کیف و نوشت‌افزار

بازگشایی مدارس در سمنان هم‌زمان با حمایت از دانش‌آموزان کم‌برخوردار، یک واقعیت مهم را نیز پیش روی نظام آموزشی قرار می‌دهد؛ اینکه کمک به تأمین نیازهای اولیه دانش‌آموزان، اگرچه ضروری است، اما تنها بخشی از مسئله عدالت آموزشی است.

اگر دانش‌آموزی بتواند با حمایت یک نهاد، دفتر و نوشت‌افزار خود را تأمین کند، اما در طول سال از امکانات آموزشی، کلاس‌های مکمل، تجهیزات یا حمایت تحصیلی مشابه سایر دانش‌آموزان برخوردار نباشد، بخشی از فاصله آموزشی همچنان باقی خواهد ماند.

از این منظر، آغاز سال تحصیلی فرصت مناسبی است تا موضوع عدالت آموزشی در استان سمنان فقط در قالب تعداد کلاس‌ها، پروژه‌های مدرسه‌سازی یا توزیع بسته‌های حمایتی دیده نشود؛ بلکه کیفیت و برابری فرصت‌های یادگیری نیز به همان اندازه مورد توجه قرار گیرد.

برای ۱۲۵ هزار دانش‌آموز سمنانی، زنگ مدرسه یک صدا دارد؛ اما اینکه مسیر آموزشی همه آنها نیز تا پایان سال فرصت‌های یکسانی داشته باشد، به میزان دسترسی آنها به امکانات و کیفیت آموزش وابسته است. مسئله‌ای که پاسخ به آن، فراتر از تأمین هزینه‌های روز اول مدرسه، به نحوه حمایت از آموزش عمومی و دانش‌آموزان کم‌برخوردار بازمی‌گردد.

انتهای خبر/