به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، بارش‌های رگباری در استان سمنان فقط یک پدیده جوی نیست؛ در استانی با شبکه گسترده راه‌های مواصلاتی، هر بارش ناگهانی می‌تواند آبراهه‌ها، دهانه پل‌ها و نقاط کم‌ارتفاع جاده‌ای را به کانون خطر تبدیل کند.

در چنین شرایطی، مسئله اصلی فقط میزان بارش نیست؛ آمادگی زیرساخت‌های عبور آب و سرعت واکنش دستگاه‌های مسئول می‌تواند تعیین‌کننده باشد. به‌ویژه آنکه انسداد یک آبرو یا تجمع رسوب در دهانه پل، حتی در صورت مناسب‌بودن ظرفیت سازه، می‌تواند مسیر روان‌آب را تغییر دهد.

برای بررسی وضعیت نقاط حساس جاده‌ای استان و اقدامات پیشگیرانه، با احسان حکمت‌شعار، کارشناس راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گفتگو کرده‌ایم.

نقاط حساس جاده‌ای کدام‌اند؟

حکمت‌شعار درباره نقاط مستعد آبگرفتگی و سیلاب در محورهای مواصلاتی استان سمنان اظهار کرد: نقاطی که راه با مسیل‌ها، رودخانه‌های فصلی و آبراهه‌های طبیعی تقاطع دارد، همچنین دهانه پل‌ها، آبروهای عرضی و طولی و نقاط کم‌ارتفاع جاده، بیشترین حساسیت را دارند.

وی افزود: در استان سمنان به دلیل گستردگی شبکه راه‌ها و تفاوت شرایط اقلیمی، محورهای کوهستانی و مسیرهایی که از دامنه‌ها و آبراهه‌های طبیعی عبور می‌کنند، در زمان بارش‌های رگباری باید با حساسیت بیشتری پایش شوند.

نقطه پرخطر ثابت نیست

این کارشناس راهداری با بیان اینکه نقاط پرخطر از طریق سوابق حوادث، بازدیدهای میدانی و شناسایی نقاط حادثه‌خیز مشخص می‌شوند، گفت: «نقطه پرخطر ثابت نیست» و بعد از هر بارش شدید باید مجدداً ارزیابی شود، زیرا ممکن است مسیر آب تغییر کند یا رسوب و نخاله ظرفیت آبرو را کاهش دهد.

ظرفیت پل تنها معیار ایمنی نیست

حکمت‌شعار درباره ظرفیت مسیل‌ها، کانال‌های هدایت آب و دهانه پل‌ها نیز بیان کرد: نمی‌توان درباره همه محورهای استان یک حکم واحد داد؛ چراکه در برخی نقاط افزایش شدت بارش‌های ناگهانی، تغییر مسیر روان‌آب و تجمع رسوب و نخاله می‌تواند ظرفیت واقعی آبرو یا پل را کاهش دهد.

وی تأکید کرد: فقط ظرفیت اسمی پل مهم نیست و باید دید در زمان وقوع سیلاب، دهانه پل باز است یا خیر؛ حتی یک پل با ظرفیت مناسب، در صورت مسدودشدن با تنه درخت، رسوب یا زباله می‌تواند به نقطه بحرانی تبدیل شود.

پاکسازی آبروها؛ ضرورت پیش از بارش

این کارشناس راهداری، بازدید، لایروبی و پاکسازی پیشگیرانه ابنیه فنی را در کنار طراحی اولیه سازه‌ها مهم دانست و گفت: پاکسازی آبروها و دهانه پل‌ها باید جزو اقدامات روتین قبل از فصل بارش باشد.

حکمت‌شعار همچنین درباره مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی گفت: نگهداری مستمر ابنیه فنی، به‌روزرسانی سازه‌های قدیمی و هماهنگی بین دستگاه‌های متولی آب و راه» اهمیت دارد.

مدیریت سیلاب از آبخیز تا راه

وی با اشاره به اینکه آب مرز دستگاهی نمی‌شناسد، خاطرنشان کرد: روان‌آب ممکن است از یک مسیل طبیعی وارد محدوده راه شود و اگر در بالادست اقدامات آبخیزداری یا کنترل روان‌آب انجام نشده باشد، فشار زیادی به پل و آبرو وارد شود؛ بنابراین مدیریت سیلاب جاده‌ای نیازمند نگاه «حوزه آبخیز تا راه» است.

آماده‌باش برای مقابله با سیلاب

این کارشناس راهداری در پایان، بازدید فوق‌العاده و پاکسازی آبروها و دهانه پل‌های دارای اولویت خطر، پایش مستمر نقاط دارای سابقه آبگرفتگی، آماده‌باش ماشین‌آلات و نیروها، استقرار تجهیزات در نقاط حساس و نصب علائم هشدار را از اقدامات مؤثر پیشگیرانه دانست و افزود: در صورت ضرورت، انسداد موقت مسیرهای پرخطر نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

مطالبه شفاف از متولیان راه

آنچه از اظهارات این کارشناس به دست می‌آید، یک نکته کلیدی دارد: آمادگی در برابر سیلاب فقط به ساخت پل و آبرو محدود نمی‌شود.

ممکن است یک سازه از نظر فنی ظرفیت مناسبی داشته باشد، اما رسوب، نخاله یا حتی تنه درخت مسیر عبور آب را مسدود کند. در این شرایط، نگهداری مستمر می‌تواند به اندازه اجرای پروژه‌های عمرانی اهمیت داشته باشد.

از سوی دیگر، نگاه «حوزه آبخیز تا راه» نکته مهم دیگری است. روان‌آب از بالادست آغاز می‌شود و در مسیر خود به راه می‌رسد؛ بنابراین اگر مدیریت آن فقط به محدوده جاده محدود شود، بخشی از مسئله همچنان بدون پاسخ باقی می‌ماند.

در آستانه و هم‌زمان با بارش‌های رگباری، انتظار می‌رود نقاط دارای سابقه آبگرفتگی، دهانه پل‌ها و آبروهای حساس با جدیت بیشتری پایش شوند و نتیجه این اقدامات نیز برای افکار عمومی شفاف باشد.

مطالبه اصلی در این شرایط ساده است: نقاط پرخطر کجاست، چه تعداد از آنها پاکسازی شده و برای نقاطی که مشکل سازه‌ای دارند چه برنامه‌ای وجود دارد؟

پیشگیری؛ کلید کاهش خسارت سیلاب

بارش‌های رگباری قابل پیش‌بینی‌اند، اما خسارت آنها لزوماً اجتناب‌ناپذیر نیست. بخش مهمی از خطر را می‌توان با پاکسازی آبروها، پایش نقاط حساس، آماده‌باش نیروها و اصلاح زیرساخت‌های آسیب‌پذیر کاهش داد.

برای سمنان، هشدار بارش‌های رگباری فرصتی است تا آمادگی راه‌ها در برابر سیلاب نه در زمان وقوع حادثه، بلکه پیش از رسیدن روان‌آب به جاده‌ها سنجیده شود؛ چراکه گاهی یک آبروی باز و یک دهانه پل پاک می‌تواند از یک حادثه جدی جلوگیری کند.

انتهای خبر/