به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی مرآت، روز خبرنگار هر سال با پیام‌های تبریک و مراسم تقدیر همراه می‌شود؛ اما شاید اهمیت این روز بیش از آنکه در تجلیل از خبرنگار باشد، در فرصتی است که برای شنیدن دغدغه‌های خود جامعه رسانه‌ای فراهم می‌کند.

خبرنگاری در استان سمنان با توجه به مسائل و ظرفیت‌های متعدد استان، حرفه‌ای صرفاً برای انتشار اخبار روزمره نیست. آب، توسعه صنعتی، اشتغال، مسائل کارگری، محیط‌زیست و مهاجرت، موضوعاتی هستند که نیاز به رسانه‌ای پرسشگر و پیگیر دارند؛ رسانه‌ای که بتواند از خبر یک جلسه عبور کند و مسئله را تا رسیدن به پاسخ دنبال کند.

با این حال، کیفیت چنین روزنامه‌نگاری‌ای ارتباط مستقیمی با شرایط حرفه‌ای خبرنگار دارد. خبرنگاری که دغدغه قرارداد، بیمه و تأمین معاش دارد، طبیعتاً فرصت و توان کمتری برای انجام گزارش‌های تحقیقی و زمان‌بر خواهد داشت. از سوی دیگر، رسانه‌ای که با مشکلات اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، امکان کمتری برای سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی و تولید محتوای عمیق دارد.

برای بررسی نزدیک‌تر این شرایط، سراغ سمانه عرب، خبرنگار استان سمنان رفتیم تا از نگاه یک خبرنگار فعال، درباره مهم‌ترین چالش‌های این حرفه، وضعیت معیشتی، دسترسی به مسئولان و اقتصاد رسانه در استان بشنویم.

عرب در پاسخ به این پرسش که مهم‌ترین چالش خبرنگاری در سمنان چیست، امنیت شغلی و تنگناهای معیشتی را در صدر مشکلات قرار می‌دهد. به گفته او، بخشی از خبرنگاران استان بدون برخورداری از شرایط پایدار شغلی، با قراردادهای سلیقه‌ای و حداقل دستمزد فعالیت می‌کنند و مشکلات بیمه‌ای نیز همچنان یکی از دغدغه‌های جامعه رسانه‌ای است.

او معتقد است تداوم این شرایط باعث شده بخشی از نیروهای متخصص و باسابقه از ادامه فعالیت حرفه‌ای فاصله بگیرند؛ اتفاقی که تنها یک خسارت صنفی نیست و می‌تواند سرمایه انسانی رسانه‌های استان را نیز تضعیف کند.

عرب در ادامه، دسترسی به اطلاعات و مسئولان را یکی دیگر از مشکلات خبرنگاران عنوان می‌کند. از نگاه او، در برخی دستگاه‌های اجرایی، روابط عمومی‌ها به جای تسهیل ارتباط میان خبرنگار و مدیر، به واسطه‌ای تبدیل شده‌اند که دسترسی به مدیران ارشد را دشوار می‌کند. او معتقد است نشست‌های خبری رسمی، به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز خبرنگار برای طرح پرسش‌های تخصصی و چالشی باشد.

به گفته این خبرنگار، اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات نیز در برخی دستگاه‌ها نیازمند جدیت بیشتری است و پاسخ‌های کلی، دیرهنگام و غیرشفاف، امکان تولید گزارش‌های دقیق و مطالبه‌گرانه را کاهش می‌دهد.

عرب بخش دیگری از مشکلات را به اقتصاد رسانه مرتبط می‌داند. او معتقد است وقتی رسانه برای تأمین هزینه‌های خود به منابع محدودی مانند آگهی‌ها و رپرتاژهای سازمانی وابسته باشد، استقلال حرفه‌ای آن نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.

 از نگاه او، ضعف اقتصادی رسانه‌ها یکی از عواملی است که خبرنگاری تحقیقی را محدود کرده و زمینه را برای افزایش بازنشر اخبار آماده و خروجی جلسات رسمی فراهم کرده است.

او در نهایت، تعیین تکلیف وضعیت استخدامی، بیمه‌ای و رفاهی خبرنگاران را یکی از مطالبات اصلی جامعه رسانه‌ای استان عنوان می‌کند و بر ایجاد سازوکاری عادلانه برای توزیع آگهی‌ها و حمایت‌های رسانه‌ای تأکید دارد؛ سازوکاری که در آن کیفیت و میزان تولید محتوای حرفه‌ای، معیار حمایت باشد، نه ارتباطات شخصی.

صحبت‌های این خبرنگار را اگر کنار هم بگذاریم، به یک مسئله واحد می‌رسیم؛ خبرنگاری حرفه‌ای بدون امنیت حرفه‌ای امکان‌پذیر نیست.

خبرنگاری تحقیقی، برخلاف انتشار یک خبر کوتاه، زمان می‌خواهد. خبرنگار باید بتواند با چند منبع گفت‌وگو کند، اسناد را بررسی کند، پاسخ دستگاه‌های مختلف را بگیرد و گاهی هفته‌ها یک موضوع را دنبال کند. اگر بخش قابل توجهی از انرژی او صرف دغدغه‌های شغلی و معیشتی شود، طبیعی است که فرصت کمتری برای این نوع روزنامه‌نگاری باقی بماند.

این مسئله در سمنان اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه بسیاری از مسائل استان، از آب و محیط‌زیست گرفته تا اشتغال، صنعت و مسائل کارگری، با یک خبر کوتاه یا انعکاس یک جلسه قابل بررسی نیستند. این موضوعات نیازمند خبرنگاری هستند که سؤال را رها نکند و بتواند عملکرد مسئولان را در طول زمان دنبال کند.

از سوی دیگر، اقتصاد رسانه نیز بخشی از همین زنجیره است. رسانه ضعیف از نظر مالی، امکان کمتری برای حفظ نیروی حرفه‌ای و تولید گزارش‌های عمیق دارد. در چنین شرایطی، پوشش سریع اخبار رسمی و بازنشر خروجی روابط عمومی‌ها ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از روزها و هفته‌ها کار تحقیقی است.

اما مسئله تنها اقتصاد نیست. فرهنگ پاسخگویی نیز بخش مهمی از این معادله است. خبرنگار برای انجام وظیفه خود نیازمند دسترسی به اطلاعات و امکان پرسش از مدیران است. روابط عمومی‌ها می‌توانند مسیر این ارتباط را هموار کنند، اما پاسخگویی نباید تنها به نشست‌های رسمی و اخبار مثبت محدود شود. پرسش انتقادی نیز بخشی از کار طبیعی رسانه است.

از این منظر، روز خبرنگار می‌تواند فرصتی برای بازنگری در وضعیت حرفه‌ای خبرنگاران استان باشد؛ از امنیت شغلی و بیمه گرفته تا اقتصاد رسانه و دسترسی به اطلاعات.

برای سمنان، داشتن رسانه‌ای توانمند فقط به معنای داشتن چند رسانه و انتشار روزانه ده‌ها خبر نیست. رسانه زمانی می‌تواند در توسعه استان نقش‌آفرین باشد که بتواند مسائل واقعی جامعه را شناسایی، پیگیری و برای افکار عمومی قابل فهم کند.

روز خبرنگار، اگر قرار باشد فراتر از یک مناسبت تقویمی باشد، باید فرصتی برای شنیدن دغدغه‌های خود خبرنگاران نیز باشد؛ خبرنگارانی که برای روایت مسائل جامعه، پیش از هر چیز به امنیت و امکان ادامه فعالیت حرفه‌ای نیاز دارند.

انتهای خبر/