به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»؛ اقتصاد دانش‌بنیان در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ اقتصادی که ارزش‌آفرینی را نه از منابع خام، بلکه از دانش، فناوری و نوآوری دنبال می‌کند. استان سمنان نیز با برخورداری از ظرفیت‌های دانشگاهی، نیروی انسانی متخصص و یکی از پنج پارک علم و فناوری برتر کشور، تلاش کرده سهم خود را در این عرصه افزایش دهد.

با این حال، صرف افزایش تعداد شرکت‌های فناور، به معنای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان نیست. بسیاری از شرکت‌های نوآور، اگرچه موفق می‌شوند ایده خود را به نمونه اولیه تبدیل کنند، اما در مرحله ورود به بازار، توسعه محصول و گسترش فعالیت اقتصادی با موانعی روبه‌رو می‌شوند که ادامه مسیر را دشوار می‌کند. از همین رو، تشکیل «بنیاد خیران حامی پارک علم و فناوری استان سمنان» بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا مشکل اصلی شرکت‌های دانش‌بنیان، کمبود سرمایه است یا موانع عمیق‌تری در زیست‌بوم فناوری استان وجود دارد؟

چالش اصلی؛ فاصله میان فناوری و بازار

علی رضاییان، کارشناس حوزه نوآوری و اقتصاد دانش‌بنیان، معتقد است مهم‌ترین مانع رشد شرکت‌های دانش‌بنیان را نباید صرفاً در کمبود منابع مالی جست‌وجو کرد.

وی در گفت‌وگو با خبرنگار مرآت اظهار کرد: کمبود سرمایه بدون تردید یکی از چالش‌های جدی شرکت‌های دانش‌بنیان است، اما مسئله اصلی، ناقص بودن زنجیره توسعه فناوری تا بازار است. بسیاری از شرکت‌ها در مراحل ایده‌پردازی، تحقیق و توسعه یا ساخت نمونه اولیه از حمایت‌های مناسبی برخوردار می‌شوند، اما هنگام تجاری‌سازی، توسعه بازار، تولید صنعتی و مقیاس‌پذیری با مشکلات جدی مواجه هستند.

به گفته وی، استان سمنان از ظرفیت علمی مناسبی برخوردار است و دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و نیروهای متخصص توان تولید فناوری را دارند، اما ارتباط میان دانشگاه، صنعت، سرمایه‌گذاران و بازار هنوز به اندازه کافی شکل نگرفته است.

رضاییان افزود: بسیاری از شرکت‌های فناور از نظر فنی توانمند هستند، اما در بازاریابی، فروش، شبکه‌سازی، جذب مشتری و ورود به زنجیره تأمین صنایع با محدودیت مواجه‌اند و به همین دلیل، تزریق سرمایه به تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده موفقیت آن‌ها باشد.

این کارشناس همچنین تشکیل «بنیاد خیران حامی پارک علم و فناوری» را اقدامی نوآورانه ارزیابی کرد و گفت: اگر این بنیاد بر پایه شفافیت، ارزیابی تخصصی طرح‌ها و سرمایه‌گذاری هدفمند فعالیت کند، می‌تواند علاوه بر کاهش بخشی از شکاف تأمین مالی، اعتماد سرمایه‌گذاران خصوصی را نیز برای ورود به حوزه فناوری افزایش دهد.

وی توسعه بازار را مهم‌ترین نیاز امروز شرکت‌های دانش‌بنیان استان دانست و تصریح کرد: موفقیت یک شرکت دانش‌بنیان زمانی محقق می‌شود که فناوری آن بتواند مسئله‌ای واقعی از صنعت را حل کند و به فروش پایدار برسد. سمنان در حوزه‌های صنعت، معدن، کشاورزی و انرژی ظرفیت‌های قابل توجهی دارد و اگر ارتباط مؤثری میان این بخش‌ها و شرکت‌های فناور ایجاد شود، زمینه رشد اقتصاد دانش‌بنیان نیز فراهم خواهد شد.

بنیاد خیران؛ راهکاری برای تقویت زیست‌بوم نوآوری

در همین راستا، مسئولان پارک علم و فناوری استان سمنان تشکیل «بنیاد خیران حامی پارک علم و فناوری» را گامی برای استفاده از ظرفیت مشارکت‌های مردمی در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان می‌دانند.

محسن نظری، رئیس پارک علم و فناوری استان سمنان، با اشاره به اینکه این پارک در جمع پنج پارک برتر کشور قرار دارد، گفت: اکنون ۵۰۵ شرکت فناور و دانش‌بنیان تحت پوشش پارک فعالیت می‌کنند و برای حدود چهار هزار تا چهار هزار و ۵۰۰ نفر اشتغال ایجاد شده است.

وی تأمین مالی، جذب سرمایه‌گذاری و بهره‌گیری از ظرفیت خیران و افراد اثرگذار را از مهم‌ترین اولویت‌های پارک عنوان کرد و افزود: تشکیل بنیاد خیران حامی پارک، زمینه مشارکت بخش‌های مختلف جامعه در توسعه زیست‌بوم فناوری و نوآوری استان را فراهم می‌کند.

محمدحسن آصفری، فرماندار ویژه شاهرود نیز با اشاره به محدودیت منابع مالی دولت اظهار کرد: بسیاری از صاحبان ایده‌های نوآورانه تنها به دلیل کمبود سرمایه، امکان اجرای طرح‌های خود را پیدا نمی‌کنند و بنیاد خیران می‌تواند با جذب مشارکت‌های مردمی، از توقف این ایده‌ها جلوگیری کرده و مسیر تجاری‌سازی آن‌ها را هموار سازد.

از سوی دیگر، حجت‌الاسلام عباس امینی، امام جمعه شاهرود، بر استفاده از ظرفیت وقف و خیران برای حمایت از علم و فناوری تأکید کرد و گفت: همان‌گونه که خیران در سال‌های گذشته در حوزه‌هایی مانند مدرسه‌سازی و دانشگاه نقش‌آفرینی کرده‌اند، امروز نیز می‌توانند با حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌ها، به توسعه تولید، اشتغال و فناوری کمک کنند.

اقتصاد دانش‌بنیان؛ مسیری فراتر از تأمین مالی

تشکیل بنیاد خیران حامی پارک علم و فناوری، می‌تواند آغازگر شیوه‌ای تازه برای تأمین بخشی از نیازهای مالی شرکت‌های نوآور باشد، اما توسعه اقتصاد دانش‌بنیان به مراتب فراتر از تأمین سرمایه است. تجربه زیست‌بوم‌های موفق نشان می‌دهد که موفقیت شرکت‌های فناور، در گرو شکل‌گیری زنجیره‌ای منسجم میان دانشگاه، صنعت، سرمایه‌گذار و بازار است؛ زنجیره‌ای که اگر یکی از حلقه‌های آن ضعیف باشد، حتی بهترین ایده‌ها نیز فرصت تبدیل شدن به محصولی رقابت‌پذیر را از دست خواهند داد.

استان سمنان امروز از نظر تعداد شرکت‌های فناور، ظرفیت علمی و زیرساخت‌های نوآوری در جایگاه مناسبی قرار دارد، اما عبور از مرحله «تولید ایده» به «خلق ارزش اقتصادی» همچنان مهم‌ترین چالش این زیست‌بوم است. تشکیل بنیاد خیران حامی پارک علم و فناوری می‌تواند بخشی از این مسیر را هموار کند، اما آینده اقتصاد دانش‌بنیان استان زمانی روشن‌تر خواهد بود که در کنار حمایت‌های مالی، ارتباط دانشگاه و صنعت تقویت شود، بازار محصولات فناورانه توسعه یابد و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه نوآوری افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، موفقیت شرکت‌های دانش‌بنیان نه با تعداد آن‌ها، بلکه با میزان اثرگذاری‌شان بر تولید، اشتغال و حل مسائل واقعی اقتصاد استان سنجیده خواهد شد.
 
انتهای خبر/