به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، در ایران، روز جهانی کارگر بیش از آنکه یک مناسبت نمادین باشد، به فرصتی برای بازتاب یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های معیشتی جامعه تبدیل شده است؛ دغدغه‌ای که در سال‌های اخیر پررنگ‌تر از همیشه خود را نشان داده: فاصله میان دستمزد و هزینه‌های واقعی زندگی. کارگرانی که بخش مهمی از بار تولید و خدمات کشور را بر دوش دارند، امروز با شرایطی روبه‌رو هستند که تأمین حداقل‌های زندگی را به چالشی روزمره تبدیل کرده است.

بر اساس مصوبات شورای عالی کار، حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۵ با افزایش قابل توجهی همراه بوده است؛ به‌گونه‌ای که حداقل‌بگیران حدود ۶۰ درصد افزایش حقوق را تجربه کرده‌اند و سایر سطوح مزدی نیز حدود ۴۵ درصد رشد داشته‌اند . با این حال، همین آمارها نشان می‌دهد که این افزایش‌ها لزوماً به معنای بهبود واقعی سطح زندگی کارگران نیست.

در همین چارچوب، برآوردها از هزینه سبد معیشت خانوار کارگری به رقمی حدود ۴۲ میلیون تومان رسیده است، در حالی که حداقل حقوق ماهانه کارگران در سال جاری حدود ۱۶ میلیون تومان تعیین شده است . این شکاف، مهم‌ترین محور بحث‌های کارگری در روزهای اخیر را شکل داده است.

شکاف مزدی؛ چالش اصلی کارگران ایرانی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که حتی با افزایش‌های اخیر، نسبت دستمزد به هزینه‌های واقعی زندگی همچنان در سطحی نگران‌کننده قرار دارد. کارشناسان اقتصادی معتقدند که رشد تورم، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند مسکن، خوراک و خدمات، عملاً بخش زیادی از افزایش حقوق را خنثی کرده است.

در همین زمینه، برخی نمایندگان کارگری در مذاکرات مزدی اعلام کرده بودند که برای تأمین حداقل‌های زندگی، حقوق کارگران باید به مرز ۲۴ میلیون تومان برسد؛ رقمی که نشان‌دهنده فاصله قابل توجه میان دستمزد مصوب و هزینه‌های واقعی است . این اختلاف، به یکی از محورهای اصلی چالش میان کارگران، کارفرمایان و دولت تبدیل شده است.

از سوی دیگر، کارشناسان بازار کار تأکید دارند که افزایش دستمزد بدون کنترل تورم، اثر پایداری بر رفاه کارگران ندارد و حتی ممکن است به چرخه‌ای از افزایش قیمت‌ها منجر شود؛ موضوعی که همواره در جلسات تعیین دستمزد مورد بحث قرار می‌گیرد.

روایت یک کارگر؛ «حقوق فقط تا نیمه ماه می‌رسد»

در میان اعداد و آمارها، واقعیت زندگی کارگران در روایت‌های شخصی بهتر نمایان می‌شود. «حسین»، کارگر یک واحد تولیدی در یکی از کارگاه ها در شهرک صنعتی سمنان، در گفتگو با خبرنگار ما می‌گوید: ما هر سال امیدواریم با افزایش حقوق، اوضاع بهتر شود، اما در عمل تفاوتی احساس نمی‌کنیم. اجاره خانه، هزینه خوراک و رفت‌وآمد آن‌قدر بالا رفته که حقوق من نهایتاً تا نیمه ماه جواب می‌دهد.

وی ادامه می‌دهد: حتی اگر اضافه‌کاری هم بگیریم، باز هم نمی‌توانیم پس‌انداز کنیم. بیشتر همکارانم یا شغل دوم دارند یا به سختی در حال گذران زندگی هستند.

حسین همچنین به هزینه‌های درمانی اشاره می‌کند: بیمه داریم، اما همه هزینه‌ها را پوشش نمی‌دهد. اگر یکی از اعضای خانواده بیمار شود، عملاً باید از پس‌انداز یا قرض استفاده کنیم. این برای یک کارگر خیلی سخت است.

این روایت، تنها یک نمونه از وضعیت بسیاری از کارگران در کشور است؛ وضعیتی که در آن افزایش اسمی دستمزدها، به دلیل فشار هزینه‌ها، به بهبود ملموس زندگی منجر نشده است.

سیاست‌های مزدی؛ میان حمایت و محدودیت

در سوی دیگر، دولت و نهادهای مسئول بر این باورند که افزایش ۶۰ درصدی حداقل دستمزد در سال ۱۴۰۵، یکی از بالاترین رشدهای مزدی در سال‌های اخیر بوده و با هدف بهبود معیشت کارگران انجام شده است .

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز همواره تأکید کرده است که تعیین دستمزد بر اساس سه‌جانبه‌گرایی (دولت، کارفرمایان و کارگران) صورت می‌گیرد و تلاش شده است تعادلی میان حفظ اشتغال و افزایش قدرت خرید ایجاد شود. در این چارچوب، نگرانی از افزایش هزینه‌های تولید و احتمال کاهش اشتغال، یکی از ملاحظات اصلی در تعیین دستمزد بوده است.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند که این رویکرد محافظه‌کارانه، در شرایط تورمی فعلی، نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای معیشتی کارگران باشد و لازم است سیاست‌های مکملی در حوزه حمایت‌های اجتماعی و کنترل قیمت‌ها اجرا شود.

آینده کارگران؛ نیاز به اصلاحات ساختاری

آنچه از مجموع داده‌ها و روایت‌ها برمی‌آید، این است که مسئله دستمزد در ایران، صرفاً یک موضوع عددی نیست، بلکه به ساختار کلی اقتصاد و سیاست‌گذاری‌های کلان گره خورده است. از یک سو، کارگران با کاهش قدرت خرید مواجه‌اند و از سوی دیگر، کارفرمایان نیز با افزایش هزینه‌های تولید دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

کارشناسان بر این باورند که بدون اصلاحات اساسی در حوزه‌هایی مانند کنترل تورم، بهبود بهره‌وری، حمایت از تولید و گسترش نظام‌های تأمین اجتماعی، مشکل معیشت کارگران به‌صورت پایدار حل نخواهد شد.

در نهایت، روز جهانی کارگر در ایران بیش از آنکه یک مناسبت نمادین باشد، به آیینه‌ای از واقعیت‌های اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است؛ واقعیتی که در آن، «دستمزد» همچنان مهم‌ترین دغدغه میلیون‌ها کارگر است—دستمزدی که هنوز، به گفته خودشان، «به زندگی نمی‌رسد».

انتهای خبر/