به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، محرم در استان سمنان با آداب و رسوم دیرینه‌ای گره خورده است که قرن‌هاست در جان و روح مردمان این دیار ریشه دوانده؛ آیینی که تنها یک عزاداری ساده نیست، بلکه بازنمایی حماسه‌ای است که در پهنه کویر، هر ساله با شور و حرارتی وصف‌ناشدنی بازخوانی می‌شود.

 در حالی که شهرهای بزرگ استان با هیئت‌های متعدد حال و هوای خاص خود را دارند، در شهرستان‌های آرادان و گرمسار، این محرم است که در کالبد روستاها به شکلی ملموس‌تر و صمیمی‌تر جریان می‌یابد. روستای تاریخی «امامزاده ذوالفقار» در این میان، یکی از کانون‌های اصلی حفظ و صیانت از این میراث معنوی است؛ جایی که سنت‌های عزاداری، آینه‌ای تمام‌نما از همدلی و ارادت اهالی به ساحت مقدس اباعبدالله الحسین(ع) محسوب می‌شود.

آرادان نیز رسوماتی دارد که در گذر زمان نه تنها غبار فراموشی به خود نگرفته، بلکه با همت پیرغلامان و جوانان، هر ساله پرشورتر از پیش برگزار می‌شود. برای واکاوی این آئین‌ها، به سراغ عبدالله گلینی، از بزرگان و معتمدین روستای امامزاده ذوالفقار رفتیم تا از نزدیک، روایتگر گوشه‌ای از این حماسه‌آفرینی‌های محلی باشیم.

روستا در آستانه میزبانی از عزاداران

روستای امامزاده ذوالفقار، با نزدیک شدن به ماه محرم، گویی تغییر ماهیت می‌دهد. طبق گفته‌های گلینی، از چند روز پیش از آغاز ماه، اهالی روستا به صورت خودجوش و با عزمی راسخ، فضای روستا را سیاهپوش می‌کنند. برافراشتن پرچم‌های سیاه و نصب کتیبه‌هایی با مضامین عاشورایی، نخستین گام در استقبال از این ماه است. گویی هر کوچه و خیابان روستا، در تدارک میزبانی از عزادارانی است که قرار است ده شب را در سوگ بنشینند. از روزهای آغازین دهه اول محرم، طنین نوحه‌های سنتی، صدای سنج و دمام و آیین‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی در فضای روستا می‌پیچد و خانه‌ها و حسینیه‌ها به پایگاه‌هایی برای ترویج فرهنگ ایثار تبدیل می‌شوند.

«سلام»؛ آیین دیرینه وحدت و همدلی

اما آنچه آئین عزاداری در امامزاده ذوالفقار را از سایر نقاط متمایز می‌کند، رسم دیرینه «سلام دادن» است. گلینی با اشاره به پیوند عمیق میان روستای امامزاده ذوالفقار و روستای همجوار، «عدل‌آباد»، می‌گوید: این رسم، پیوندی فراتر از جغرافیای روستاهاست. در شب نهم محرم، یعنی شب تاسوعا، هیئت عزاداری روستای عدل‌آباد به شکلی باشکوه و در حالی که به نوحه‌خوانی و زنجیرزنی مشغولند، وارد روستای ما می‌شوند. مردم و هیئت‌های امامزاده ذوالفقار، در میانه راه و در چهارراه اصلی روستا به استقبال آن‌ها می‌روند. این لحظه ملاقات، یکی از تاثیرگذارترین صحنه‌های عزاداری در منطقه است؛ جایی که دو هیئت با ادای احترام به یکدیگر و نوحه‌خوانی مشترک، وحدت و یکپارچگی جامعه شیعی را به تصویر می‌کشند.

این رسم، سال‌های سال است که به همین کیفیت برقرار بوده و پس از این آئین «سلام»، هیئت‌های عزادار با صرف غذای نذری که با نیت خالصانه اهالی تهیه شده، پذیرایی می‌شوند. این اطعام نه تنها یک سنت غذایی، بلکه نمادی از کرامت و میزبانی امام حسین(ع) است که در سفره‌های ساده روستایی تجلی می‌یابد.

پاسداشت پیرغلامان و خادمان فقید

در پسِ این عزاداری‌های پرشور، نام‌هایی نهفته است که یادآوری‌شان، ستون‌های خیمه عزاداری روستا را استوارتر می‌کند. گلینی با یادی از پیشکسوتان و خادمان فقید این آئین، از مرحوم «حاج حسین مومنی» و مرحوم «بهبودی» یاد می‌کند که سال‌ها با مدیریت و درایت، چرخ‌های هیئت عزاداری را به حرکت درمی‌آوردند.

او تأکید دارد که این مراسم به همت این بزرگ‌مردان و خادمان بی‌ادعا پا گرفت و امروز به دستان جوانانِ توانمند روستا سپرده شده است که با شور و حرارت جوانی، پرچم این عزاداری را برافراشته نگه داشته‌اند.

پیوند ناگسستنی عزاداری با فرهنگ شهادت

اما این گزارش بدون یادکرد از شهدای گرانقدر روستای امامزاده ذوالفقار، ناقص خواهد بود. عزاداری در این روستا، پیوند ناگسستنی با فرهنگ شهادت دارد. گلینی با صدایی لرزان از ارادت، از شهدایی یاد می‌کند که خود پیش از شهادت، از سینه‌زنان و مداحان ثابت‌قدم هیئت‌ها بودند؛ کسانی که در همان چهارراه‌ها و حسینیه‌ها، درس آزادگی را مشق کرده بودند. «شهید علی‌اکبر» که قاری قرآن و از گردانندگان اصلی مراسم بود، در کنار «شهید محمدعلی گلینی» و «شهید جمشید گلینی» که از نخستین شهدای دفاع مقدس در سال ۱۳۵۹ بودند، در زمره این خادمان بودند. ذکر نام این شهدا در حین مراسم، گواهی است بر این حقیقت که نهضت امام حسین(ع) در طول تاریخ، همواره مسیر حق‌طلبی و دفاع از مظلوم را ترسیم کرده است.

تجدید بیعت با آرمان‌های حماسه حسینی

در نهایت، آیین‌های عزاداری در روستای امامزاده ذوالفقار، صرفاً تکرار یک سنت تاریخی نیست؛ بلکه تجدید بیعتی است با آرمان‌های کربلا. وقتی پای صحبت معتمدین روستا می‌نشینیم، آنچه بیش از همه در کلامشان متبلور است، عشق و ارادتی است که از نسل‌های گذشته به ارث رسیده و با چنگ و دندان حفظ شده است.

 این مراسم، پاسخی است به ندای «هل من ناصر» امام حسین(ع) که هر ساله در فضای کویری و آرام آرادان می‌پیچد و به گوش تاریخ می‌رسد.

 امامزاده ذوالفقار، با تکیه بر سنت‌های ناب و یاد شهدایِ ذاکرش، همچنان چراغ هدایتی است که در شب‌های تاسوعا و عاشورا، دلهای تشنه را به سوی نور حسینی رهنمون می‌کند.

انتهای خبر/