به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»؛ فعال رسانه‌ای در یادداشتی اختصاصی نوشت، آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) در تاریخ شیعه تنها یک نقطه تاریخی نیست؛ بلکه آغاز دوره‌ای است که در آن مفهوم «انتظار» به یکی از مهم‌ترین مفاهیم هویتی و اجتماعی شیعه تبدیل می‌شود. از این منظر، بیعت با امام عصر(عج) را نمی‌توان صرفاً یک اعلام ارادت قلبی دانست؛ بیعت، پذیرش یک مسیر و تعهد به حرکت در آن مسیر است.

اگر انتظار تنها به چشم‌دوختن به آینده و دعا برای فرج محدود شود، انسان منتظر عملاً به تماشاگر آینده تبدیل خواهد شد؛ اما انتظار در معنای عمیق‌تر خود، انسان را به ساختن امروز برای رسیدن به فردای مطلوب فرا می‌خواند. در این نگاه، منتظر کسی نیست که صرفاً ظهور را طلب کند؛ بلکه کسی است که خود را برای آن آینده آماده می‌کند و در حد توان، جامعه را نیز به سمت آن آماده‌سازی پیش می‌برد.

از همین‌جا می‌توان میان «انتظار» و «تمدن‌سازی» پیوند برقرار کرد. جامعه‌ای که خود را منتظر امام عصر(عج) می‌داند، نمی‌تواند نسبت به وضعیت خود بی‌تفاوت باشد. اگر قرار است جامعه مهدوی بر پایه عدالت، اخلاق، کرامت انسانی و حاکمیت ارزش‌های الهی شکل بگیرد، مقدمات چنین جامعه‌ای باید از امروز ساخته شود.

تمدن‌سازی در این معنا، ساختن مجموعه‌ای از بناها و پیشرفت‌های ظاهری نیست؛ بلکه ساختن انسان و جامعه‌ای است که بتواند ارزش‌های خود را در عرصه‌های مختلف زندگی جاری کند. علم و فناوری، فرهنگ، اقتصاد، سیاست، خانواده، آموزش، عدالت و حکمرانی، همه بخشی از این منظومه هستند.

در چنین نگاهی، انتظار یک امر صرفاً فردی باقی نمی‌ماند. انسان منتظر باید نسبت خود را با جامعه مشخص کند؛ با بی‌عدالتی بی‌تفاوت نباشد، در برابر فساد سکوت نکند، برای پیشرفت علمی و اقتصادی جامعه تلاش کند و در ساختن مناسباتی مبتنی بر اخلاق و عدالت سهم داشته باشد.

اینجاست که مفهوم «بیعت» معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند. بیعت فقط یک عهد زبانی نیست؛ عهدی است که باید در رفتار انسان دیده شود. اگر کسی با امام خود عهد می‌بندد، این عهد باید در نوع زندگی، انتخاب‌ها، مسئولیت‌پذیری و نسبت او با جامعه اثر بگذارد.

از این منظر، جامعه منتظر باید بیش از آنکه درباره آینده سخن بگوید، برای ساختن آن آینده ظرفیت ایجاد کند. نمی‌توان جامعه‌ای را که گرفتار ضعف علمی، فساد اداری، بی‌عدالتی، ضعف حکمرانی یا بی‌مسئولیتی اجتماعی است، جامعه‌ای آماده برای تحقق آرمان‌های بزرگ دانست.

تمدن مهدوی نیز از روز ظهور آغاز نمی‌شود؛ بلکه جامعه باید پیش از آن، ظرفیت‌های لازم برای پذیرش آن تحول بزرگ را در خود ایجاد کند. تربیت انسان، تولید علم، تقویت اخلاق عمومی، عدالت اجتماعی، کارآمدی نظام مدیریتی و شکل‌گیری جامعه‌ای مسئولیت‌پذیر، بخشی از همین مسیر است.

در این میان، نسل جوان جایگاه ویژه‌ای دارد. هیچ تمدنی بدون انسان‌هایی که آرمان آن تمدن را بفهمند و توانایی تحقق آن را داشته باشند، شکل نمی‌گیرد. اگر قرار است تمدن مهدوی به‌عنوان یک آرمان اجتماعی دنبال شود، باید نسلی تربیت شود که هم به آینده ایمان داشته باشد و هم توان ساختن آن را در زمان حال پیدا کند.

از همین زاویه، بسیاری از مسائل امروز جامعه را می‌توان در نسبت با مفهوم انتظار دوباره دید. مبارزه با فساد، عدالت اقتصادی، پیشرفت علمی، تقویت خانواده، خدمت به مردم، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حکمرانی شایسته، مسائلی جدا از فرهنگ مهدویت نیستند؛ بلکه بخشی از همان بستری هستند که جامعه منتظر باید برای آینده مطلوب فراهم کند.

در واقع، مسئله اصلی این نیست که جامعه منتظر چه زمانی ظهور را تجربه خواهد کرد؛ مسئله این است که تا آن زمان چه جامعه‌ای ساخته است. انتظار اگر انسان را از مسئولیت‌های اجتماعی جدا کند، به یک مفهوم منفعل تبدیل می‌شود؛ اما اگر او را به اصلاح خود و جامعه وادارد، می‌تواند نیروی محرک یک حرکت تمدنی باشد.

عید بیعت از همین منظر فرصتی برای بازخوانی یک عهد است؛ عهدی که نمی‌توان آن را تنها در مراسم و شعار خلاصه کرد. بیعت با امام عصر(عج) باید در نوع نگاه ما به زندگی، جامعه و آینده خود را نشان دهد و انسان منتظر را از یک فرد امیدوار به آینده، به انسانی مسئول در برابر ساختن آن آینده تبدیل کند.

شاید پرسش اصلی این روز همین باشد که جامعه منتظر برای نزدیک شدن به آرمان‌های مهدوی چه ساخته است؟ پاسخ به این پرسش می‌تواند معیار روشن‌تری برای سنجش انتظار باشد؛ زیرا انتظار واقعی تنها با میزان دعا و اظهار علاقه سنجیده نمی‌شود، بلکه با میزان مسئولیتی که انسان برای ساختن جامعه مطلوب می‌پذیرد نیز معنا پیدا می‌کند.

از این منظر، آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) را باید آغاز یک عهد دانست؛ عهدی برای ساختن انسان، اصلاح جامعه و ایجاد ظرفیت‌های تمدنی. تمدن مهدوی اگرچه افقی فراتر از زمان ماست، اما مسیر رسیدن به آن از همین امروز و از همین جامعه آغاز می‌شود.

یادداشت: محسن زمانپور-فعال رسانه‌ای