به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»؛ فعال رسانه‌ای در یادداشتی اختصاصی نوشت: پیشنهاد «کمک‌یارانه تحصیل» در سمنان، در ظاهر پاسخی فوری به دو فشار واقعی است: افت کیفیت آموزش و افزایش هزینه‌های خانواده‌ها. اما مسئله دقیقاً همین‌جاست؛ آموزش، بیش از آنکه دچار کمبود پول باشد، گرفتار کمبود «کارایی نظام» است.

پرداخت حدود 2 میلیون تومان به هر دانش‌آموز، اگر اجرا شود، می‌تواند بخشی از هزینه‌های اولیه تحصیل را سبک کند. اما این سیاست، به جای حل مسئله، صورت مسئله را مدیریت می‌کند. شکاف آموزشی با یارانه پر نمی‌شود؛ با آموزش نابرابر تولید می‌شود و با همان منطق نابرابر هم بازتولید می‌شود.

تجربه آموزش غیرحضوری، یک واقعیت را دوباره ثابت کرد: دسترسی یکسان به آموزش، فقط روی کاغذ وجود دارد. در عمل، کیفیت یادگیری تابعی از اینترنت، امکانات، محیط خانوادگی و توان اقتصادی شد. نتیجه روشن است: یک نظام آموزشی واحد، اما خروجی‌های کاملاً متفاوت.

در چنین شرایطی، تزریق پول به خانواده‌ها یا مدارس، بدون اصلاح جدی در کیفیت آموزش، بیشتر شبیه مُسکن است تا درمان. مُسکنی که شاید درد را کم کند، اما بیماری را نگه می‌دارد.

نکته مهم‌تر، واگذاری اجرای بخشی از این طرح به مدارس و انجمن‌های اولیا و مربیان است. این مدل، اگرچه در ظاهر «مشارکت‌محور» است، اما در عمل می‌تواند به یک نابرابری جدید منجر شود: مدرسه‌هایی که بهتر مدیریت می‌کنند، حمایت مؤثرتر می‌گیرند؛ و مدرسه‌هایی که ضعیف‌ترند، دوباره عقب می‌افتند. یعنی بازتولید شکاف، این‌بار در قالبی اداری.

در کنار این طرح، پویش استفاده مجدد از کتاب‌های درسی اقدامی مثبت و کم‌هزینه‌تر است؛ اما نباید با آن خطای رایج را تکرار کرد: جایگزین کردن سیاست‌های فرهنگی و صرفه‌جویانه به جای اصلاح ساختاری.

واقعیت ساده است اما سخت پذیرفتنی: مسئله آموزش در ایران «کمبود اعتبار» نیست؛ «فقدان عدالت آموزشی پایدار» است تا زمانی که کیفیت آموزش، دسترسی برابر به معلم توانمند و استاندارد مدرسه‌ای اصلاح نشود، هر نوع کمک‌یارانه‌ای فقط یک چیز تولید می‌کند: آرامش موقت، نه تغییر واقعی.

در نهایت، این سیاست اگر بدون اصلاحات عمیق اجرا شود، در بهترین حالت یک عدد در گزارش‌هاست؛ نه یک نقطه عطف در آموزش

یادداشت: محسن زمانپور- فعال رسانه‌ای