به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت»، فعال فرهنگی در یادداشتی اختصاصی نوشت:

تاریخ، تنها روایت گذشته نیست؛ گاه آیینه‌ای است که می‌توان امروز را در آن دید. برخی رخدادها با گذشت دهه‌ها از حافظه ملت‌ها محو نمی‌شوند، زیرا مسئله اصلی آن‌ها محدود به یک زمان و مکان نیست. قیام مسجد گوهرشاد از همین جنس است؛ حادثه‌ای که اگرچه در سال ۱۳۱۴ رخ داد، اما حقیقت آن همچنان در متن تحولات فرهنگی جامعه ایران جریان دارد.

آنچه در مسجد گوهرشاد اتفاق افتاد، صرفاً اعتراض مردم به کشف حجاب نبود. آن روز، دو نوع نگاه به آینده ایران در برابر یکدیگر قرار گرفت؛ نگاهی که پیشرفت را در بریدن از هویت دینی و تقلید از الگوهای غربی می‌دید و نگاهی که عزت و استقلال یک ملت را در حفظ ایمان، فرهنگ و ارزش‌های الهی جست‌وجو می‌کرد. گلوله‌هایی که در صحن مسجد شلیک شد، در حقیقت متوجه هویت یک ملت بود.

امروز اگرچه دیگر از سرنیزه‌های رضاخانی خبری نیست، اما همان تقابل در قالبی متفاوت ادامه دارد. میدان رویارویی از خیابان به رسانه، از اجبار فیزیکی به عملیات روانی و از فشار حکومتی به مهندسی افکار عمومی تغییر یافته است. تلاش برای تغییر سبک زندگی، عادی‌سازی بی‌هویتی فرهنگی و کم‌رنگ کردن ارزش‌های دینی، امتداد همان پروژه‌ای است که روزی با عنوان کشف حجاب آغاز شد.

از این منظر، عفاف و حجاب را نمی‌توان تنها در چارچوب یک حکم فردی یا یک مسئله اجتماعی تحلیل کرد. حجاب، بخشی از منظومه فرهنگی اسلام است؛ منظومه‌ای که کرامت انسان، استحکام خانواده، امنیت روانی جامعه و هویت تمدنی را به یکدیگر پیوند می‌دهد. به همین دلیل، مخالفت با آن نیز صرفاً مخالفت با یک نوع پوشش نیست، بلکه تلاشی برای تغییر مبانی فرهنگی جامعه اسلامی است.

البته تجربه تاریخ نشان می‌دهد که ارزش‌های دینی نه با زور از بین می‌روند و نه با اجبار در جامعه ماندگار می‌شوند. همان‌گونه که سیاست کشف حجاب رضاخان نتوانست باور دینی مردم را از میان ببرد، صیانت از فرهنگ عفاف نیز بدون اقناع، گفت‌وگوی منطقی و جهاد تبیین ممکن نخواهد بود. جامعه‌ای که فلسفه احکام الهی را بشناسد، در برابر جنگ روایت‌ها نیز مقاوم‌تر خواهد بود.

نسل امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض انبوهی از روایت‌های متضاد قرار دارد. اگر حقیقت تاریخ گوهرشاد و فلسفه عفاف و حجاب با زبانی روشن، عقلانی و متناسب با نیازهای نسل جدید بیان نشود، روایت‌های تحریف‌شده جای آن را خواهند گرفت. از همین رو، روز عفاف و حجاب پیش از آنکه یک مناسبت تقویمی باشد، فرصتی برای بازخوانی هویت فرهنگی و تقویت خودآگاهی تاریخی جامعه است.

قیام گوهرشاد یادآور این حقیقت است که ملت‌ها تنها با مرزهای جغرافیایی شناخته نمی‌شوند؛ هویت هر ملت در باورها، ارزش‌ها و حافظه تاریخی او شکل می‌گیرد. هر اندازه این حافظه زنده‌تر باشد، توان جامعه برای ایستادگی در برابر هجمه‌های فرهنگی نیز بیشتر خواهد بود.

۲۱ تیر، تنها یادآور یک حادثه تاریخی نیست؛ یادآور مسئولیتی است که امروز بر دوش همه فعالان فرهنگی، نخبگان، خانواده‌ها و رسانه‌ها قرار دارد. اگر عفاف و حجاب به‌عنوان بخشی از هویت تمدنی اسلام با منطق، بصیرت و گفت‌وگو برای نسل جدید تبیین شود، گوهرشاد صرفاً خاطره‌ای از گذشته نخواهد بود؛ بلکه به الگویی برای مقاومت فرهنگی و حفظ استقلال هویتی جامعه اسلامی در برابر چالش‌های امروز تبدیل خواهد شد.

نویسنده: محسن زمنپور - فعال رسانه‌ای